Venezuela en het coronavirus: kroniek van een tragikomedie met wonderdruppeltjes

De Venezolaanse president kondigde de medische doorbraak aan met een opmerkelijke pitch: ‘Neutraliseer het coronavirus zonder één enkele bijwerking! Geen naald? Geen probleem! Slechts een paar druppels van de magische vloeistof onder de tong om de vier uur en het is vaarwel lockdown, hallo goede gezondheid!’ Nee, het is geen scene uit een nog te maken komedie over het coronavirus. Dit was de Venezolaanse leider Nicolás Maduro op nationale televisie.

En het is des te tragischer omdat, meer dan enig ander land op het westelijk halfrond, deze gebroken socialistische staat echt een wonder nodig om het coronavirus te verslaan. Dat wonder zit, jammer voor Maduro, niet in de twee glinsterende flesjes Carvativir die hij liet zien. Maduro’s wonderdruppels – waarvan hij beloofde dat ze snel in massaproductie zouden gaan – zijn eigenlijk een extract van het kruid tijm, dat wordt gebruikt in homeopathische therapieën en bij het koken.

Venezuela loopt zo ver achter bij het vinden van vaccins dat analisten zeggen dat het 2023 of later kan zijn voordat het er genoeg krijgt om groepsimmuniteit te bereiken. Dat plaatst het in gezelschap van landen – Noord-Korea, Syrië en Myanmar – waar wijdverbreide vaccinatiecampagnes pas worden verwacht lang nadat de rest van de wereld een schijn van normaal leven heeft teruggekregen.

Maduro promoot zijn homeopathisch wondermiddel.

Een drama dat al twee decennia in de maak is

Voor een land dat lang voor de pandemie al in een humanitaire crisis zat en waar twee mannen – Maduro en de door de VS gesteunde oppositieleider Juan Guaidó – beweren president te zijn, zijn de problemen zowel economisch als politiek. Meer dan twee decennia van wanbeheer en corruptie hebben de staatskas leeggemaakt, het gezondheidszorgsysteem gebroken en de ooit zo lucratieve oliesector in een dodelijke spiraal gebracht. Ondertussen blijven miljarden dollars aan staatsactiva bevroren door landen, waaronder de Verenigde Staten, die zich verzetten tegen de socialistische regering van Maduro.

Maduro beweert dat het verzet van de oppositie tegen het ongedaan maken van de bevriezing van die activa – en Amerikaanse sancties die financiering en aankoop belemmeren – zijn regering zonder de middelen heeft achtergelaten die ze nodig heeft om te concurreren in de wereldwijde vraag naar het coronavirusvaccin. Critici zeggen dat de autocratische Maduro met opzet treuzelt met het verwerven van vaccins, in een poging de natie af te schilderen als een slachtoffer. In de hoop opheffing van sancties van de nieuwe regering-Biden.

Het grote slachtoffer is uiteraard weer het Venezolaanse volk. De regering van Maduro heeft vorige maand een kritieke deadline gemist om zich aan te sluiten bij een programma van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dat ontworpen is om ontwikkelingslanden te helpen bij het verkrijgen van voorraden coronavirusvaccins. Paolo Balladelli, het hoofd van de WHO in Venezuela, tweette vorige week dat de regering nog steeds 2,4 miljoen doses zou kunnen krijgen – een behoorlijke start voor een land van 28,5 miljoen – als het zich voor dinsdag bij het programma zou aansluiten. Dat gebeurde niet.

‘De Cubanen hebben een vaccin dat voor ons is gemaakt, op het ritme van de guaguancó, onder de Caribische zon’

Wat de Venezolanen wel krijgen van Maduro zijn zelfgekweekte remedies, waaronder kruidenthee en wonderdruppels. Toen Maduro vorige maand Carvativir aan de natie presenteerde, beweerde hij dat hij de identiteit van de uitvinder van het medicijn niet kon onthullen, zelfs niet toen hij met een boek zwaaide over het wondermiddel op televisie. Dat boek, gemakkelijk online te vinden, identificeerde Raúl Ojeda als de hoofdonderzoeker achter een verbinding die het actieve ingrediënt isothymol bevat.

De achterflap beschrijft Ojeda als een “schrijver, dichter, altruïst en biochemisch onderzoeker”, en identificeert hem als een werknemer van Labfarven, een laboratorium dat de druppels produceert en, volgens het handelsregister, daarvoor auto-onderdelen verkocht. Isothymol is gebruikt in mondwater en antiseptica om bacteriën te doden. Gezondheidsexperts noemen ze de beweringen van Maduro niet alleen vals, maar ook gevaarlijk. Maduro heeft de kritiek afgewezen en noemt het “afgunst” vanwege de specialisten.

‘Covid-19 vernietigt het ziekenhuispersoneel’, staat er op de vermomming van een vrouw die deelneemt aan een protest van verpleegsters en leraren voor betere arbeidsomstandigheden. (Isopix)

Voor het geval dat Carvativir niet genoeg zal blijken te zijn, wendt de regering van Maduro zich toch ook tot andere opties om de pandemie te beëindigen. Ze heeft een contract getekend voor 10 miljoen doses van het Russische Spoetnik V-vaccin. Maduro zei dinsdag dat de eerste 100.000 doses binnenkort zouden komen. Er zouden ook Chinese vaccins op komst zijn, maar over aantallen wordt gezwegen. De laatste en beste hoop van Venezuela zou het uiteindelijke succes kunnen zijn van een of meer van de vaccins die door het communistische Cuba worden ontwikkeld. ‘De Cubanen hebben een vaccin dat voor ons is gemaakt, op het ritme van de guaguancó, onder de Caribische zon’, verzekerde Maduro zijn landgenoten, verwijzend naar een subgenre van de rumba. Probleem: dat vaccin bestaat vooralsnog niet en zelfs als het er ooit komt, zal dat nog lang duren.

Nog hallucinanter: het politieke gekibbel

Door puur geluk, een gebrek aan tests of slechte rapportage zijn de statistieken over het coronavirus van Venezuela tot dusver beter dan die van zijn buren. Het land heeft 127.000 besmettingsgevallen en minder dan 1.200 doden geregistreerd – ver onder de 2,9 miljoen besmettingen en bijna 54.000 sterfgevallen die door buurland Colombia worden gemeld. Maar zelfs als de Venezolaanse cijfers kloppen, is dat geen garantie dat het zo zal blijven. Cuba, dat het virus tot de afgelopen weken grotendeels onder controle had gehouden, ziet nu bijvoorbeeld een piek in de besmettingen.

Zo mogelijk nog hallucinanter dan de wonderdruppeltjes is het politieke gekibbel tussen Maduro en zijn tegenhanger Guaidó. Die heeft ook wel een ferm pak boter op z’n hoofd. Maduro beweert dat Amerikaanse sancties en verzet van de binnenlandse oppositie – Guaidó dus – het onmogelijk hebben gemaakt om bijna elke financiële verplichting na te komen om een ​​vaccin te kopen. De Amerikaanse sancties bevatten uitzonderingen voor medicijnen en voedsel. Dat indachtig probeerden in december advocaten die de centrale bank van Venezuela vertegenwoordigen in Groot-Brittannië bevroren tegoeden vrij te maken voor een eerste betaling van 18,1 miljoen dollar en een promesse van 101,8 miljoen.

Die zullen nodig zijn om vaccin te verkrijgen via Covax, het aan de WHO gekoppelde programma voor lage- en middeninkomenslanden. De regering van Maduro verzocht de oppositie van Guaidó om steun, met het argument dat er Venezolaanse levens op het spel stonden en met het verzoek het geld rechtstreeks aan Covax over te maken.

De grote verdwijntruc: 98 procent van testkits spoorloos

De oppositie weigerde. Uit principe, maar ook omdat ze Maduro wantrouwt. En daar is misschien wel reden toe. In oktober sloot Guaidó’s team met Maduro een deal om 2,5 miljoen euro in Spanje vrij te maken voor de verzending van 340.000 coronavirus-testkits en verwerkingsmachines via de PAHO, de De Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie. De oppositie en de PAHO zeggen dat de testkits niet zijn aangekomen bij de ziekenhuizen waarmee de partijen hadden ingestemd en in plaats daarvan werden omgeleid naar overheidslaboratoria. Slechts ongeveer 2 procent van die tests is gebruikt volgens hen. Waar de rest naartoe is, blijft een raadsel. Eerder verdween al 20 procent van een levering van de PAHO ter waarde van 10 miljoen euro aan persoonlijke beschermingsmiddelen en medicijnen om de pandemie aan te pakken.

De Venezolaanse president Nicolas Maduro bij zijn aankomst in de Nationale Vergadering om zijn State of the Nation-adres af te leveren, in Caracas op 12 januari 2021. (Isopix)

Maduro wordt er al lang van beschuldigd de buitenlandse hulp te politiseren. Een verzending van humanitaire hulp van het Wereldvoedselprogramma wordt bijvoorbeeld al maanden vertraagd omdat zijn regering eist om de distributie ervan te kunnen doen. Autoriteiten hebben ook hard opgetreden tegen particuliere liefdadigheidsinstellingen die de regering omzeilen om de armen of zieken rechtstreeks te helpen.

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20