Vaccineren kan nog slechter dan bij ons: in Japan maken ze er helemaal een zootje van

Isopix

Wie denkt dat we er in België een zootje van maken: het kan dus nog een pak slechter met vaccineren. Het Japanse vaccinatieprogramma tegen Covid-19 is een complete ramp. De vaccinaties lopen er zo traag dat hoopvolle voorspellingen dat het leven tegen de zomer weer normaal zou kunnen worden in het land eigenlijk al opgeborgen zijn. Zelfs voordat een derde golf van infecties onder controle is, voorspellen veel gezondheidsexperts nu al een vierde golf in de aanloop naar de Olympische Spelen van deze zomer.

De Japanse regering is trots op haar succes bij het indammen van de Covid-19-pandemie. En ook de perceptie in de wereld is dat ze in Japan de pandemie goed hebben aangepakt. Maar medische experts vertellen een ander verhaal: een van een logge regering en bureaucratie die moeite hebben om zich aan te passen aan een snel veranderende pandemie.

Dat levert een schokkend contrast op, aangezien veel andere rijke landen momenteel het gas induwen en zo snel mogelijk zo veel mogelijk vaccinaties willen doen. De zeer trage uitrol van Japan zal waarschijnlijk ook de steun voor de belegerde premier Yoshihide Suga ondermijnen en het economische herstel van Japan vertragen.

“Ik ben er bijna van overtuigd dat er een vierde golf zal komen”, liet Kentaro Iwata, een vooraanstaand expert op het gebied van infectieziekten aan de Kobe University, afgelopen weekend weten. Vaccins ontwikkeld door Oxford-AstraZeneca en Moderna zijn nog steeds niet goedgekeurd voor gebruik in Japan, waardoor het land afhankelijk is van een straaltje leveringen van Pfizer. We schreven eerder al hoe Japan, ’s werelds derde farmaceutisch powerhouse, de grote verliezer werd in de vaccine wars.

Na twee weken nog maar 40.000 Japanners één dosis vaccin gehad

Twee weken na de vaccinatiecampagne van Japan hebben slechts ongeveer 40.000 gezondheidswerkers een enkele dosis van het vaccin gekregen, terwijl vaccinaties voor mensen ouder dan 65 jaar, die aanvankelijk volgende maand zouden beginnen, pas in mei van start zullen gaan. Voorspellingen dat het land halverwege dit jaar voldoende doses zou hebben gekregen om de hele bevolking te dekken – op tijd voor de openingsceremonie van de Olympische Spelen in juli – hebben plaatsgemaakt voor de vage hoop dat medische hulpverleners en ouderen tegen die tijd misschien zijn ingeënt.

Als het grote publiek in Japan tegen het einde van dit jaar wordt ingeënt, hebben ze geluk, luidt het nu bij experts. Wat hen zorgen baart is dat nieuwe virusvarianten die voor het eerst in Groot-Brittannië en Brazilië werden ontdekt, Japan al zijn binnengekomen, en half februari bleek 15 procent van de nieuw geïnfecteerde mensen in de westelijke stad Kobe een variant te hebben.

Kersenbloesems en kantoorfeeestjes zullen wellicht vierde golf veroorzaken

Wetenschappers van Keio University zeiden vorige week zelfs dat een variant waarvan wordt aangenomen dat die resistentie tegen vaccins heeft, mogelijk in Japan is ontstaan. Tegelijkertijd zijn de inspanningen van de overheid om contacten op te sporen al spaak gelopen. En de Japanners zijn ondertussen het leven onder beperkingen moe geworden, en de regering is niet bereid het soort lockdown op te leggen dat echt een verschil zou kunnen maken.

Vrijdag verlengde premier Suga de noodtoestand in Tokio met nog eens twee weken. De beperkingen betekenen dat restaurants worden gevraagd om om 20 uur te sluiten. Maar de beroemde metrotreinen van Tokio zitten vol tijdens de spits, en sportevenementen laten nog steeds fans toe.

Het wijdverbreide gebruik van maskers heeft bijgedragen aan het temperen van de gevolgen van de pandemie in Japan. Toch is die nog op veel andere manieren gevoeld. De Japanse economie is vorig jaar met 4,8 procent gekrompen en het aantal zelfmoorden neemt toe, vooral onder jonge vrouwen. Bij een derde golf van het virus zijn de totale Covid-19-gerelateerde sterfgevallen dit jaar al meer dan verdubbeld tot bijna 8.000. Experts vrezen bovendien dat de noodtoestand later deze maand zal worden versoepeld, net op tijd voor de traditionele Japanse kantoorfeestjes aan het einde van het fiscale jaar, en ook op tijd voor het kersenbloesemseizoen. Dat gaat onvermijdelijk leiden tot een nieuwe golf, stellen ze.

Slachtoffer van slecht beleid

Japan zit dus momenteel ver verwijderd van afgelopen zomer, toen de vertrekkende premier Shinzo Abe aankondigde dat het land halverwege het jaar een belofte had gekregen van 120 miljoen doses van Pfizer, een vergelijkbaar aantal van AstraZeneca en 50 miljoen van Moderna. Samen zou dat meer dan genoeg zijn om de hele bevolking te dekken.

In feite had Pfizer geen vaste toezegging gedaan om de deadline halverwege het jaar te halen. Toen het tijd werd om daadwerkelijk over een contract te onderhandelen, stelde Pfizer de leveringstermijn uit tot het einde van dit jaar. Ondertussen wierp het Japanse ministerie van Volksgezondheid barrières op voor vaccinleveranciers door te eisen dat ze klinische proeven in Japan zouden uitvoeren. Die onderzoeken, van ongeveer 160 tot 200 mensen voor elk vaccin, zijn zo klein dat ze wetenschappelijk zinloos zijn, maar hebben het goedkeuringsproces vertraagd.

De Japanse regering zegt voorzichtig te werk te gaan vanwege de noodzaak om een ​​sceptisch publiek te overtuigen van de veiligheid van vaccins. Ze trok zich terug in haar schulp na een aantal incidenten met vaccins in de afgelopen decennia. In plaats van de veiligheid van vaccins te verdedigen, besloot de overheid niet de schuld te willen krijgen van mogelijke bijwerkingen (en zich bloot te stellen aan schadevergoedingen). Die onwil om verantwoordelijkheid te nemen had een domino-effect op de vaccinindustrie in Japan. Van de 76 vaccins die wereldwijd klinisch worden getest, komt er volgens de Wereldgezondheidsorganisatie slechts één uit Japan, ondanks dat het een van de grootste farmaceutische industrieën ter wereld heeft.