Straffe stunt van India: buurlanden krijgen gratis miljoenen coronavaccins

Luchthavenpersoneel lost Covid-19 AstraZeneca-vaccins uit Air India-vliegtuigen op de internationale luchthaven Tribhuvan in Kathmandu, Nepal. (Isopix)

India is pas een paar dagen geleden begonnen met het vaccineren van zijn eigen bevolking tegen het coronavirus, maar sinds woensdag heeft het land gratis doses gestuurd naar Bangladesh, Nepal, Bhutan en de Maldiven. In totaal zijn dat er meer dan 3,2 miljoen.

Donaties aan Mauritius, Myanmar en de Seychellen zullen volgen. Sri Lanka en Afghanistan zijn de volgende op de lijst. De Indiase regering heeft berekend dat ze genoeg vaccindoses heeft om te delen. Het resultaat is een vorm van vaccinatiediplomatie die anders lijkt dan alle andere in de wereld.

De zendingen weerspiegelen een van de unieke sterke punten van India: het is de thuisbasis van een robuuste vaccinindustrie, waaronder het Serum Institute of India, een van ’s werelds grootste vaccinproducenten. Al vroeg in de pandemie vormde het Serum Institute een samenwerkingsverband om het vaccin van Oxford-AstraZeneca te produceren. Tegen begin dit jaar had het al 80 miljoen doses daarvan geproduceerd. Een deel van die productie zal deze maand worden geleverd aan het Covax-initiatief dat wordt gesteund door de Wereldgezondheidsorganisatie om vaccins te distribueren naar armere landen.

Verschillende landen – voornamelijk Rusland en China – gebruiken hun vaccinproductie als een tool om hun wereldwijde invloed te vergroten. China heeft maandenlang een gezamenlijke inspanning geleverd om zijn vaccins aan landen over de hele wereld te verkopen, maar heeft pas onlangs donaties aangekondigd aan Myanmar, Cambodja en de Filippijnen. Het is niet duidelijk of die gratis vaccins zijn verzonden. De Pakistaanse minister van Buitenlandse Zaken kondigde donderdag aan dat China op 31 januari 500.000 vaccindoses zou doneren.

#VaccineMaitri

India’s diplomatieke initiatief heeft zijn eigen hashtag – #VaccineMaitri, of vaccinvriendschap – en kreeg duw in de rug van premier Narendra Modi. ‘India is zeer vereerd een vertrouwde partner te zijn bij het voldoen aan de gezondheidszorgbehoeften van de wereldwijde gemeenschap’, schreef hij op Twitter. De push komt op een moment dat het virus zich terugtrekt in India. Het land is na de Verenigde Staten het ergst getroffen wat betreft gevallen van coronavirus, met ongeveer 10,6 miljoen. Maar de dagelijkse gevallen zijn aanzienlijk gedaald sinds afgelopen herfst.

Luchthavenpersoneel lost Covid-19 AstraZeneca-vaccins uit Air India-vliegtuigen op de internationale luchthaven Tribhuvan in Kathmandu, Nepal. (isopix)

India lanceerde zijn landelijke vaccinatieprogramma, momenteel het grootste ter wereld, op 16 januari. Het land streeft ernaar om tegen de zomer 300 miljoen mensen te vaccineren, te beginnen met 10 miljoen medisch personeel. Regelgevende instanties versnelden de goedkeuring van twee vaccins: het AstraZeneca-vaccin en, meer controversieel, een vaccin genaamd Covaxin, ontwikkeld in India zelf. Maar hoewel het al toegediend wordt, zijn er vreemd genoeg geen gegevens over de werkzaamheid daarvan.

Opvallend afwezig op de lijst van landen die gratis vaccins ontvangen is Pakistan, de rivaal van India en buur in het westen. De relatie tussen de twee landen bereikte een dieptepunt in 2019 toen ze deelnamen aan hun eerste luchtgevecht in bijna 50 jaar na een terroristische aanslag in Kasjmir. Pakistan heeft onlangs het AstraZeneca-vaccin goedgekeurd. Het heeft zelf India niet benaderd over een mogelijke zending.

In één klap tiende van bevolking Bhutan gevaccineerd

India houdt wekelijks toezicht op zijn vaccinaanvoer om er zeker van te zijn dat het kan voldoen aan zowel de binnenlandse behoeften als de eisen van andere landen, zeggen Indiase functionarissen. Bovendien begint het met de commerciële export van het in India geproduceerde AstraZeneca-vaccin – onder meer naar Brazilië en Marokko – over enkele dagen.

Landen die deze week de gratis vaccindoses hebben ontvangen, spraken hun dank uit. Woensdag landde een Indiaas militair transportvliegtuig op de enige internationale luchthaven in Bhutan, een klein Himalaya-land ingeklemd tussen India en China. Het bevatte 150.000 doses van het AstraZeneca-vaccin, genoeg om meer dan een tiende van de totale populatie te vaccineren waarop immunisatie wordt gericht. Lotay Tshering, de premier van Bhutan, zei in een verklaring dat het Bhutanese volk ‘enorm dankbaar’ was voor de doses. ‘Het is van onvoorstelbare waarde als kostbare goederen worden gedeeld voordat ze aan uw eigen behoeften voldoen.’