Wie is de Russische oligarch die premie van een miljoen op hoofd van Poetin zette?

Alex Konanykhin, een Russische ondernemer en voormalig bankier, die nu in de VS is gevestigd, bood deze week 1 miljoen dollar op sociale media aan elke militaire officier die de Russische dictator Vladimir Poetin “dood of levend” zou afleveren. Het verhaal van Konanykhin zelf is trouwens op z’n zachtst gezegd opmerkelijk. Je kan makkelijk een tv-serie maken over het leven van de Rus, die overigens ondertussen zelf een tv-persoonlijkheid is geworden in de VS.

“Als etnische Rus en Russisch staatsburger zie ik het als mijn morele plicht om de denazificatie van Rusland te vergemakkelijken”, zei Konanykhin in de post. Een zinspeling op het feit dat Poetin heeft geprobeerd zijn invasie van Oekraïne te rechtvaardigen door te zeggen dat Russische troepen het land zouden “denazificeren”.

Konanykhin, wiens profielfoto hem laat zien in een shirt met de gele en blauwe kleuren van de Oekraïense nationale vlag, zei in zijn post dat hij zijn “hulp aan Oekraïne zou voortzetten in zijn heroïsche inspanningen om de aanval van Poetin’s Orda te weerstaan”. “Orda” betekent “horde” in het Russisch.

Een eerdere versie van Konanykhins post op LinkedIn bevatte een foto van Poetin met de woorden “Gezocht: dood of levend. Vladimir Putin voor massamoord”. Dat bericht lijkt verwijderd te zijn.

Amper 25 had hij al honderdtal bedrijven en ontmoette met Jeltsin president Bush

Alex Konanykhin begon zijn carrière met het oprichten van een particuliere bank in Rusland tegen het einde van het communistische bewind. Konanykhin studeerde aan de afdeling Ruimteonderzoek van het Moskouse Instituut voor Natuurkunde en Technologie (MIPT) om een ​​carrière in de techniek na te streven. In 1986 werd hij van het MIPT gestuurd wegens het runnen van een klein bedrijf tijdens zijn zomervakantie.

Dat hij toen van school werd gestuurd, lijkt hem vooral windeieren te hebben gelegd. Hij profiteerde hij van het versoepelde ondernemersklimaat tijdens de economische hervormingen (perestrojka) van Michail Gorbatsjov. Binnen een paar jaar schopte hij het tot hoofd van een grote bouwonderneming.

In 1991 was Konanykhin de oprichter, mede-eigenaar en president van de Russian Exchange Bank, die de eerste instelling werd die een vergunning voor het verhandelen van valuta ontving van de regering van toenmalig president Jeltsin. In 1992 was hij een van de afgevaardigden die Jeltsin vergezelde naar Washington, waar ze president George H.W. Bush ontmoetten. Richard Sakwa noemde hem destijds de rijkste persoon in Rusland met een geschat vermogen van 300 miljoen dollar. Konanykhin had tegen die tijd, toen hij vijfentwintig jaar oud was, ongeveer 100 verschillende bedrijven in Rusland opgezet.

Ontvoerd in Boedapest door de maffia en de KGB en vlucht naar VS

Maar datzelfde jaar, terwijl hij op zakenreis was naar Hongarije, werd Konanykhin ontvoerd door leden van de Solntsevskaja bratva-maffiagroep die (nog altijd) wordt gecontroleerd door Semyon Mogilevich. De Europese Vereniging voor Kriminologie noemt hem “een van de meest gevreesde leden van de georganiseerde misdaad”. Zijn bijnaam is “The Brainy Don” (“godfather met hersens”), vanwege zijn zakencapaciteiten en vanwege het feit dat hij economie heeft gestudeerd.

Konanykhin en zijn vrouw waren in een restaurant in Boedapest toen ze werden benaderd door twee mensen die zich voorstelden als officieren van het Hongaarse ministerie van Veiligheid. Ze zeiden dat het ministerie bezig was met een onderzoek en dat hij nodig was als getuige. Konanykhin werd meegenomen naar een gebouw aan de rand van Boedapest, waar een KGB-officier en een aantal leden van de Solntsevskaja bratva hem vertelden dat hij al zijn bezittingen aan hen moest overdragen als hij er levend uit wou komen.

Konanykhin haalde zijn ontvoerders over om hem naar zijn hotel te brengen, zodat hij Rusland kon bellen en geldovermakingen kon autoriseren. Konanykhin slaagde erin om onderweg te ontsnappen en hij nam in toenmalig Tsjechoslowakije de eerste vlucht naar de VS. Terwijl hij in Boedapest werd vastgehouden, bestormde de maffia zijn bank in Moskou en verklaarde zich de eigenaren. Hij verloor “99,7 procent” van zijn vermogen. Veel van zijn zakelijke kennissen werden vermoord of gedwongen om hun krachten te bundelen met de maffia, die volgens de FBI in 1995 80 procent van de Russische commerciële ondernemingen had overgenomen. Sommige mensen werden vergiftigd, sommigen werden neergeschoten.

Hoe dat leidde tot de grootste diefstal van nucleair materiaal ooit

Het belang van dit alles kan niet onderschat worden. Nu Mogilevich de controle had over zijn eigen bank kon hij nog grotere deals afsluiten. Hij begon zich te richten op de zwarte handel in nucleaire wapens. Hiervoor liet hij in 1997 drie ton verrijkt uranium stelen uit een opslagplaats van het Warschaupact, volgens geheime diensten de grootste diefstal van nucleair materiaal die ooit is gepleegd. Mogilevich wilde het verkopen in het Midden-Oosten via Tadzjikistan. De Tsjechische geheime dienst wist echter een paar dagen voor het transport naar het Midden-Oosten tegen te houden en nam het uranium in beslag. Mogilevich wist echter uit handen van het rechtsapparaat te blijven door het betalen van grote sommen smeergeld en door het laten verdwijnen van enkele kroongetuigen.

Er is altijd gesuggereerd dat Poetin Mogilevich de hand boven het hoofd houdt. Het beste voorbeeld daarvan is dat op 24 januari 2008 de maffiabaas werd opgepakt bij een supermarkt in Moskou door ongeveer 50 man Moskouse politie en veiligheidstroepen en aangeklaagd wegens belastingontduiking. Eigenlijk was het de politie te doen om Vladimir Nekrasov, de eigenaar van parfum- en cosmetica-keten Arbat Prestige, die ruim 2 miljoen aan belastingen zou hebben ontdoken, maar bij toeval werd ook Mogilevich in de kraag gegrepen. Op 24 juli 2009 werden beide mannen echter weer vrijgelaten met de verklaring dat de aanklachten niet zo zwaar waren dat ze langer vasthouden rechtvaardigden. Op dat moment werd Mogilevich in meer dan 30 landen gezocht en stond hij op de FBI-lijst van de “Ten Most Wanted Fugitives”.

Een nieuw probleem voor Konanykhin: Russen krijgen hulp van FBI

Maar terug naar onze protagonist. Eenmaal in New York bezorgde Konanykhin protestbrieven aan hoge Moskouse functionarissen en leden van de pers waarin hij waarschuwde voor de dreigende maffiocratie in Rusland. Dit leidde tot een onderzoek door het in Moskou gevestigde militaire parket. De officier van justitie, Alexander Volvodez, beschuldigde Konanykhin van het illegaal overboeken van 8,1 miljoen dollar van de Russian Exchange Bank naar buitenlandse rekeningen en nog een hele reeks andere misdaden, en eiste zijn uitlevering aan Rusland.

Zoals uit hoorzittingen in de Amerikaanse federale rechtbank later zou blijken, had de FBI in die tijd een afdeling in Moskou geopend. Omdat Amerikaanse aanklagers en FBI-functionarissen graag een relatie wilden opbouwen met Russische wetshandhavers, hadden ze ermee ingestemd Volvodez te helpen bij zijn verzoek om Konanykhin’s deportatie. Aangezien Rusland en de Verenigde Staten echter geen uitleveringsverdrag hebben, stemden functionarissen van het Amerikaanse ministerie van Justitie ermee in om te proberen hem uit te zetten wegens het overtreden van immigratiewetten in het kader van een kleine visumschending. De bewering werd later onjuist bevonden en afgewezen tijdens Konanykhins eerste asielverlening in de VS in 1999.

Op 27 juni 1996 arresteerden agenten van de Immigration and Naturalization Service (INS) samen met Russische federale aanklagers Konanykhin en zijn vrouw, Elena Gratcheva, in hun Watergate-appartement in Washington DC. Het paar werd naar Arlington, Virginia gebracht en aangeklaagd voor het schenden van de voorwaarden van hun tijdelijke Amerikaanse visa. Tussen 19 juli en 2 augustus 1996 werden hoorzittingen gehouden om te bepalen of, zoals Konanykhin beweerde, zijn deportatie was geënsceneerd door de Russische aanklager Volvodez om politieke redenen, en of het leven en/of de vrijheid van Konanykhin in gevaar waren. Het proces ging ook over de vraag of de Russische geheime politie de Russische banksector had overgenomen, en ook of de regering van de Verenigde Staten door de Russen was misbruikt om achter Konanykhin aan te gaan.

Asiel gekregen, asiel ingetrokken

In de rechtbank getuigde Konanykhin dat hij het doelwit was van Volvodez en de Russische regering vanwege zijn anticorruptiecampagne, en zijn advocaten beweerden dat hij geld had overgemaakt naar privérekeningen om te voorkomen dat het werd gestolen. Tijdens het proces getuigden FBI-agenten dat de Russische maffia eerder een “contract” had uitgeloofd om Konanykhin te vermoorden. Voormalig INS-aanklager Antoinette Rizzi, die eerder de leiding had gehad over de zaak van de Amerikaanse regering tegen Konanykhin, en voormalig KGB-agent Yuri Shvets getuigden dat ze ernstige twijfels hadden over de aanklachten die Volvodez en de Amerikaanse regering tegen Konanykhin hadden ingediend.

Op 26 augustus 1997 werd in de federale rechtbank in Arlington, Virginia, een schikkingsovereenkomst bereikt in het voordeel van Konanykhin, die meer dan 13 maanden in INS-hechtenis had doorgebracht. Rechter Ellis verklaarde dat hij de getuigenissen van Yuri Shvets en Antoinette Rizzi in de immigratiezaak van Konanykhin “geloofwaardig en enigszins verontrustend” vond. In 1999 kregen Konanykhin en Gratcheva politiek asiel in de VS. In zijn besluit schreef de rechter dat getuigenissen van verschillende experts hem ervan hadden overtuigd dat Konanykhin om politieke redenen het doelwit was van vervolging.

In 2003 trok de Board of Immigration Appeals Konanykhins politiek asiel echter in en de Amerikanen bevolen hem terug te keren naar Rusland. Die uitspraak kwam minder dan een maand na de arrestatie door Poetin van Mikhail Chodorkovski, Konanykhins voormalige bankrivaal in Rusland en zakenpartner tijdens zijn ballingschap. Konanykhin was vicepresident geweest voor de internationale ontwikkeling van de bank van Chodorkovski, Menatep.

Mislukte vlucht naar Canada en eerherstel

Konanykhin en Gratcheva vluchtten daarop naar de grens tussen Canada en de Verenigde Staten om de immigratiediensten te ontwijken. Daar werden ze op 18 december 2003 gearresteerd door verschillende agenten van het Department of Homeland Security. Konanykhin en Gratcheva werden op het laatste moment van deportatie gered door een reeks spoedhoorzittingen in een federale rechtbank. Op 26 januari 2004 besliste de dat de arrestatie onwettig was en het paar tijdelijk in de Verenigde Staten mocht blijven totdat het beroep in hun immigratiezaak was uitgeput. Voor de tweede keer werd het Amerikaanse ministerie van Justitie veroordeeld tot het betalen van schadevergoeding aan Konanykhin wegens onrechtmatige arrestatie.

Succesvol zakenman en sinds vorig jaar tv-persoonlijkheid

In 2005 werden alle aanklachten tegen hem in Rusland ingetrokken. Op 18 september 2007 werd Konanykhi voor de tweede keer asiel verleend. Ondertussen was hij al volop bezig met het uitbouwen van zijn imperium in de VS. Konanykhin en zijn eerste vrouw richtten de internetbedrijven KMGi (een reclamebureau), Publicity Guaranteed (een public relations-bedrijf) en The Syndicated News, een online marktplaats, op. In 2004 werd Konanykhin door het Republikeinse Nationale Comité uitgeroepen tot “New Yorkse zakenman van het jaar”.

Zijn bedrijf, KMGI, richtte ook een dochteronderneming op, WikiExperts.us, dat zich richt op het maken van Wikipedia-artikelen voor bedrijven. Betaalde bewerking van Wikipedia heeft geleid tot veel discussie vanwege belangenconflicten. Konanykhin heeft opgeroepen tot een boycot van Wikipedia-fondsenwervingscampagnes: “Wij zijn van mening dat het boycotten van de fondsenwervingsinspanningen van Wikipedia het zou kunnen dwingen miljarden in te zamelen via advertenties en inhoud van aanzienlijk betere kwaliteit te ontwikkelen.” WikiExperts.us werd op 17 oktober 2013 verbannen uit het bewerken van de online encyclopedie.

In 2011 werd Konanykhin door CIO Magazine uitgeroepen tot winnaar van de WW IT Visionary 2011 de CIO America Latina). In 2011 richtte KMGi, de firma van Konanykhin, TransparentBusiness op, waarmee werkgevers of klanten de activiteiten van degenen die voor hen werken op computers kunnen volgen. In 2019 verscheen Konanykhin op de City & State “New York Tech Power 50” lijst.

In 2021 werd Konanykhin een van de zeven ondernemers die de “Circle of Money” vormden in de Amerikaanse reality televisieserie Unicorn Hunters. Het televisiepanel omvat ook Apple-oprichter Steve Wozniak, Lance Bass (voormalig NSYNC-lid), Rosa Gumataotao Rios ((voormalig US Treasurer), Moe Vela (voormalig Director of Administration van Joe Biden), Scott Livingston (CEO van Livingston Securities) en Silvina Moschini ((mede-oprichter van TransparentBusiness). Terwijl de zeven investeerders die in het panel vertegenwoordigd zijn ervoor kiezen om al dan niet te investeren als potentiële bedrijven hun bedrijf pitchen, kunnen kijkers van de show ook hun eigen geld investeren in de genoemde bedrijven.

(jvdh)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20