Sinds haar aantreden heeft de regering-De Wever van verkeersveiligheid een speerpunt gemaakt. Of het nu is voor de veiligheid zelf, of om de inkomsten uit verkeersboetes veilig te stellen (of zelfs te verhogen): de autoriteiten hebben een reeks aanpassingen en verstrengingen aangekondigd. Dit gebeurt via de modernisering van controle-instrumenten, maar ook door een vernieuwing van het strafrechtelijk kader. Zo zijn de tolerantiemarges en quota voor snelheidsovertredingen al afgeschaft, terwijl het gecentraliseerde bestand voor overtredingen, genaamd Mercurius, het mogelijk maakt om recidivisten in real-time op te volgen. En dat is nog niet alles: denk ook aan de invoering van het begrip 'verkeersmoord', de overstap naar het digitale rijbewijs (ook om fraudeurs beter op te sporen) en het systeem van het rijbewijs met punten, dat nog steeds in de pijplijn zit.
Daarnaast zien we dat de strijd tegen afleiding achter het stuur wordt opgevoerd. Dat blijkt uit de grootschalige actiedagen, maar ook uit het voornemen om het netwerk van ANPR-camera’s in te zetten voor de detectie van gsm-gebruik. Dat laatste is begrijpelijk, want de cijfers zijn alarmerend: 1 op de 4 Belgische bestuurders geeft toe sms'jes te lezen of te versturen tijdens het rijden, 1 op de 8 belt nog steeds met de telefoon in de hand, 10% neemt deel aan videovergaderingen tijdens het rijden en 6% kijkt zelfs video’s of series. Ter herinnering: wie zijn blik langer dan 2 seconden van de weg afwendt, verzevenvoudigt het risico op een ongeval.
Een wettelijk kader in volle ontwikkeling
Tot nu toe was er één groot struikelblok voor het gebruik van ANPR-camera’s voor dit doel: de bescherming van persoonsgegevens (GDPR). Maar die horde gaat waarschijnlijk niet lang meer standhouden, want federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) heeft aangekondigd deze te zullen wegnemen. Volgens persgroep SudInfo zal er vanaf maart 2026 een werkgroep — met vertegenwoordigers van Mobiliteit, Justitie en Binnenlandse Zaken — worden belast met het voorbereiden van de nodige wetsaanpassingen. Het doel is om het gebruik van geautomatiseerde systemen mogelijk maken met respect voor de GDPR-eisen en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer.
Camera’s die al getest zijn
Technisch gezien is het systeem al lang haalbaar. Het Vias-instituut voerde in 2020 al een praktijktest uit met camera’s op een portiek, en de resultaten waren verbluffend. In de tussentijd is de technologie voor detectie en interpretatie via artificiële intelligentie alleen maar verbeterd.
Bovendien volgt België hiermee slechts het voorbeeld van andere landen die al gebruikmaken van automatische detectie. In Nederland bijvoorbeeld wordt dit type camera’s al jaren ingezet, met boetes van 430 euro voor gsm-gebruik. Dat zijn prijzen die een stuk gepeperder zijn dan bij ons, waar de overtreding wordt bestraft met 174 euro plus 10 euro administratiekosten. In sommige Vlaamse provincies wordt daar momenteel ook al een onmiddellijke intrekking van het rijbewijs voor 15 dagen aan gekoppeld.
België staat hierin niet alleen. Ook Duitsland bestudeert de uitrol van gelijkaardige systemen, terwijl de nieuwe generatie Franse flitspalen eveneens gsm-gebruik achter het stuur zal detecteren.
Welke termijn?
Nu de technische haalbaarheid geen vraagteken meer is, hangt de timing uitsluitend af van de snelheid van de regering. In België vergt dit soort hervormingen — waarbij meerdere ministeries betrokken zijn en advies nodig is van de Raad van State en de Gegevensbeschermingsautoriteit — meestal veel tijd. Indien alles vlot verloopt, wordt er gemikt op een periode van ongeveer 2 jaar. Hoewel er nog geen harde deadline is vastgelegd, is het dossier nu definitief opgestart.

