In het debat rond zelfrijdende wagens gaat het vaak over technologie, prijs of gemak. Maar voor dokter Jonathan Slotkin, een Amerikaanse neurochirurg, is er één aspect dat zwaarder doorweegt: de realiteit van trauma’s op de spoedafdeling. Als de kinetische energie van een ongeval op een mensenlichaam inbeukt, kan geen enkele chirurgische ingreep dat moment ongedaan maken. Slotkin heeft zelf talloze crisismomenten meegemaakt en vaak kon hij het slachtoffer niet redden. Zijn vaststelling is pijnlijk: onze wegen aanvaarden dagelijks een niveau van geweld dat de geneeskunde simpelweg niet kan goedmaken.
De cijfers van Waymo
Precies daarom verdiepte Slotkin zich in de resultaten die Waymo – de afdeling voor zelfrijdende voertuigen van Alphabet – eind 2025 publiceerde. De neurochirurg bekeek de gegevens van bijna 160 miljoen kilometer zonder bestuurder en ontdekte een opvallende kloof: in gelijkaardige verkeersomstandigheden noteren zelfrijdende voertuigen 91% minder zware ongevallen dan menselijke bestuurders. De details spreken boekdelen: -91% zware verwondingen of dodelijke slachtoffers, -94% geactiveerde airbags en -80% overige verwondingen.
Het verschil tussen mens en machine wordt nog groter op kruispunten, waar menselijke fouten het vaakst voorkomen. In die zones noteert Waymo 96% minder letselongevallen dan bij klassieke bestuurders. Die prestatie dankt de machine aan zijn vermogen om continu waar te nemen, strikt de regels te volgen en zich nooit te laten afleiden.
Het geval Tesla
De gegevens van Waymo hebben uiteraard betrekking op volledig zelfrijdende voertuigen zonder menselijke tussenkomst, voorlopig nog maar een kleine minderheid. De overgrote meerderheid van de bestuurders rijdt vandaag nog met rijhulpsystemen van niveau 2, waarbij de mens juridisch verantwoordelijk blijft. Tesla, met zijn Autopilot en het onder toezicht gebruikte Full Self Driving (FSD), publiceert ook rapporten die in dezelfde richting wijzen: volgens de Amerikaanse constructeur verlaagt het algoritme het aantal ongevallen aanzienlijk en is het tot negen keer veiliger dan een klassieke bestuurder.
In het dagelijks gebruik bevestigt de ervaring het nut van technologie: rijhulp corrigeert fouten, verlicht de mentale belasting op de snelweg en voorkomt zelfs aanrijdingen die het menselijk brein niet had zien aankomen. Toch moet je ook de keerzijde van die systemen benoemen: ze geven vaak een vals gevoel van veiligheid. Wanneer de auto plots vraagt om opnieuw de controle over te nemen, reageert het brein – soms te ontspannen – met vertraging. Een bekende zwakte: mensen letten minder goed op bij een machine die meestal betrouwbaar is... maar niet onfeilbaar.
Tot nu toe was in Europa alleen een beperkte versie van de Tesla-systemen beschikbaar: rijstrookassistentie en eenvoudige verkeersondersteuning. Het echte Full Self Driving moest nog door een reeks regelgevende stappen. Eind 2025 kondigde Tesla aan dat in februari 2026 een technische demonstratie gepland staat voor de Nederlandse verkeersveiligheidsautoriteit (RDW). Het gaat nog niet om een officiële goedkeuring, maar wel om een voorbereidende stap die de weg kan vrijmaken voor een geleidelijke invoering.
Imperfectie aanvaarden?
Natuurlijk moeten we niet lezen wat er niet staat: ook zelfrijdende voertuigen zijn weleens betrokken bij incidenten. Waymo kreeg al te maken met vreemde of onhandige situaties. Maar je moet wel erkennen dat letselongevallen waarbij robotaxi’s betrokken zijn zeldzaam blijven en dat die bijna altijd te wijten waren aan het onvoorspelbare gedrag van een menselijke bestuurder.
Jonathan Slotkin maakt in dat verband een opvallende vergelijking met klinische studies: zodra een behandeling een duidelijk beter resultaat oplevert dan een placebo, wordt het ethisch onaanvaardbaar om het controlegroepje verder aan risico bloot te stellen. Handmatig rijden begint dus steeds meer te lijken op dat gevaarlijke placebo, aldus de arts. Hij voegt eraan toe dat het automatiseren van slechts 30% van het wagenpark al 40% van de ongevallen zou kunnen voorkomen. Dat is uiteraard niet voor morgen, maar met AI gaan de dingen nu eenmaal sneller dan verwacht. Zeker als je weet dat één speler die overgang mee zou kunnen versnellen: de verzekeraars. Binnenkort zal het duurder zijn om een mens te verzekeren dan een algoritme. De tijden veranderen...
