De invoering van een elektronisch wegenvignet komt in een stroomversnelling. De Vlaamse minister van Mobiliteit, Annick De Ridder (N-VA), bevestigde in het Vlaams Parlement dat haar regering “heel dicht” bij een akkoord met Wallonië staat om een vignet in te voeren dat buitenlandse automobilisten laat bijdragen voor het gebruik van het Belgische wegennet. Dat is op zich een positieve stap: het toont aan dat de regio’s toch nog kunnen samenwerken, in plaats van elkaar te blokkeren, wat helaas vaak gebeurt. De maatregel moet een financieel gemis compenseren: momenteel betalen alleen buitenlandse vrachtwagens een kilometerheffing, personenwagens nog niet.
Het initiatief komt vooral uit Waalse hoek (van Les Engagés). Het zuiden van het land heeft al laten weten dat het een elektronisch vignet overweegt dat ook voor Belgische bestuurders zou gelden, met als verschil dat zij geen extra kosten zouden betalen: het vignet zou namelijk opgenomen worden in de jaarlijkse verkeersbelasting.
Zorgwekkende afwezigheid van Brussel
Hoewel het noorden en zuiden van het land naar elkaar toegroeien, blijft één element totaal onzeker: de positie van Brussel. Annick De Ridder zei daarover zonder omwegen in de pers: “Ik heb van begrotingsminister Ben Weyts (N-VA) vernomen dat hij op het punt staat een akkoord te sluiten met de Waalse minister-president Adrien Dolimont. Helaas blijft Brussel in hetzelfde bedje ziek en is het niet in staat om met een volwaardige regering aan de onderhandelingstafel te zitten. We moeten voorlopig dus een akkoord vinden tussen Wallonië en Vlaanderen.”
Nochtans zijn de financiële belangen aanzienlijk. Vlaanderen voorziet vanaf 2027 maar liefst 130 miljoen euro aan jaarlijkse inkomsten via dit mechanisme. In Wallonië wordt dat geschat op 50 miljoen euro per jaar. Voor heel wat politieke spelers, waaronder Open VLD, is het dus dringend nodig dat Brussel snel een gemeenschappelijk kader goedkeurt.
Welke gevolgen voor Brussel?
De niet-deelname van Brussel is een echt probleem, want zo dreigen we af te stevenen op een fiscaal lappendeken dat moeilijk te begrijpen valt voor de gebruikers en vooral oneerlijk zou zijn. Wat gebeurt er als alleen Vlaanderen en Wallonië het vignet invoeren? In theorie zouden Brusselse automobilisten dan een specifieke bijdrage moeten betalen zodra ze hun regio verlaten, boven op hun huidige verkeersbelasting. Een scenario dat door veel waarnemers als politiek explosief wordt beschouwd, maar tegelijk ook plausibel is.
Organisaties zoals Touring roepen dan ook op tot voorzichtigheid. Dat buitenlandse automobilisten moeten bijdragen aan het wegennet is op zich geen punt van discussie – dat gebeurt elders in Europa ook al, bijvoorbeeld in Zwitserland. Maar het idee om verschillende vignetten per regio te gebruiken, wordt wél als contraproductief gezien. Zo’n systeem kan alleen werken als het eenvoudig, geharmoniseerd en eerlijk blijft. Er moet dus één gemeenschappelijk platform komen.
Een fiscaliteit in volle verandering
Het Belgische debat past in een ruimere Europese trend: overal herbekijken landen hun financieringsmodel voor infrastructuur. Door de opmars van elektrische voertuigen dalen de inkomsten uit brandstoffen, wat verschillende landen ertoe aanzet hun fiscaliteit aan te passen. Zo bekijkt het Verenigd Koninkrijk de invoering van een kilometerheffing voor elektrische auto’s, terwijl ook Frankrijk en Nederland nadenken over nieuwe systemen die gebaseerd zijn op gebruik in plaats van bezit.
We zullen moeten afwachten binnen welke termijn dit gezamenlijke dossier tussen Vlaanderen en Wallonië tot een akkoord leidt. Blijkbaar gaat het heel snel, wellicht omdat de overheidskas dringend gespijsd moet worden. Maar let op: de praktische uitrol zal ook tijd vragen. En wat er intussen met de Brusselse automobilisten gebeurt, is weer een ander verhaal.

