Opsteker vlak voor klimaattop van Biden: VS en China gaan zowaar samenwerken

Joe Biden groet zijn klimaattsaar John Kerry. (Isopix)

De Verenigde Staten en China zijn afgelopen weekend overeengekomen om de komende maanden samen te werken om de klimaatverandering te bestrijden ‘met de ernst en urgentie die dat vereist’. Opmerkelijk, want de twee wereldmachten lijken te bikkelen over zowat alle andere zaken, van handel tot China’s behandeling van de Oeigoeren en hardhandig optreden tegen prodemocratische activisten in Hongkong.

De aankondiging om samen te werken kwam nadat de internationale klimaatgezant van president Biden, voormalig buitenlandminister John F. Kerry, vorige week naar China reisde om zijn tegenhangers te ontmoeten voorafgaand aan een klimaattop in het Witte Huis deze week donderdag en vrijdag. Bij dat virtuele evenement zijn tientallen wereldleiders betrokken en het is bedoeld als katalysator voor ambitieuzere klimaatactie.

Vooruitlopend op die bijeenkomst heeft de regering-Biden gezegd dat ze een agressiever plan zal onthullen om de Amerikaanse uitstoot te verminderen – waarschijnlijk met ongeveer 50 procent tegen het einde van het decennium (vergeleken met het niveau van 2005). Dat komt neer op een verdubbeling van de inspanningen die toenmalig president Barack Obama voor het eerst naar voren bracht als onderdeel van het klimaatakkoord van Parijs van 2015.

Maatregelen op korte termijn

Kerry had een ontmoeting met Xie Zhenhua, de ervaren Chinese onderhandelaar die eerder kritische deals met de Verenigde Staten sloot, waaronder eentje dat hielp om wereldwijde steun voor het akkoord van Parijs veilig te stellen. Landen beloofden toen om de opwarming van de aarde te beperken tot ‘ruim onder’ 2 graden Celsius boven het pre-industriële niveau en als het kan zelfs tot 1,5 graden Celsius.

China heeft in het verleden beloofd om tegen 2030 te zullen pieken met broeikasgasemissies en de afgelopen maanden kondigde het ook aan het ook om tegen 2060 netto nulemissies te willen bereiken. Maar hoe ’s werelds grootste uitstoter van plan is dat te realiseren, blijft onduidelijk.

In een gezamenlijke verklaring zeiden Kerry en Xie dat ze zouden zoeken naar manieren om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius. De twee zeiden ook dat hun landen kortetermijnmaatregelen zouden nemen, zoals het helpen van ontwikkelingslanden bij het financieren van de overgang naar duurzamere energiebronnen en het geleidelijk afbouwen van de productie en consumptie van fluorkoolwaterstoffen, een bijzonder krachtig broeikasgas.

De spectaculaire bocht van de VS

Onder de voormalige president Donald Trump heeft de federale regering van de Verenigde Staten vier jaar lang zich losgemaakt van de brede internationale consensus. Het keerde de klimaatakkoorden van Parijs de rug toe, ondermijnde de coördinatie van klimaatinspanningen op grote topbijeenkomsten, stimuleerde de fossiele brandstofindustrie en kwam op voor bekrompen nationale belangen.

President Biden verlegde onmiddellijk die koers. Hij herstelde de Amerikaanse deelname aan het klimaatakkoord van Parijs van 2015, terwijl hij erkende dat de grootste economieën ter wereld al achteroplopen in het licht van een escalerende klimaatnoodsituatie. Hij vaardigde executive orders uit om de hele Amerikaanse federale overheid te mobiliseren om zich te concentreren op het aanpakken van klimaatverandering en heeft een infrastructuur- en banenplan van meerdere miljarden dollars voorgesteld dat de overgang van het land naar een groenere economie zou moeten versnellen.

Perfecte timing van de klimaattsaar

Biden duidde ook de voormalige buitenlandminister (en presidentskandidaat) John F. Kerry als de klimaattsaar van het Witte Huis. Kerry vertrok meteen op een wereldomspannende tour om de hernieuwde toewijding van de Verenigde Staten aan de klimaatstrijd te promoten. Afgelopen weekend zat Kerry twee dagen achter gesloten deuren in Shanghai met Chinese tegenhangers en kwam dus buiten met een gezamenlijke intentieverklaring om klimaatverandering te bestrijden ‘met de ernst en urgentie die dit vereist’.

De timing is perfect; het komt op het moment dat de regering-Biden zich voorbereidt op een belangrijke topconferentie van leiders over het klimaat die donderdag begint, waar het Witte Huis hoopt nieuwe internationale actie te katalyseren. De delegaties zullen een groot aantal netelige kwesties bespreken, van methoden voor het terugdringen van emissies tot klimaatfinanciering. Naar verwachting zullen ongeveer 40 wereldleiders deelnemen aan de virtuele klimaattop van Biden. Het is onduidelijk of de Chinese president Xi Jinping een van hen zal zijn.

Uitdagingen

Klimaat wordt gezien als misschien wel de enige arena voor substantiële Amerikaans-Chinese samenwerking momenteel. Maar zelfs daar zijn er tal van uitdagingen. De toenemende rivaliteit over technologie zou kunnen overslaan naar een klimaatbeleid waar innovaties op het gebied van energie, batterijen, voertuigen en koolstofopslag oplossingen bieden om de uitstoot te verminderen. En Amerikaanse wetgevers eisen nu al dat de Verenigde Staten voorkomen dat Chinese producten worden gebruikt in de projecten die Biden heeft voorgesteld.

Sommige Amerikaanse analisten beweren dat de regering-Biden de steun van westerse bondgenoten zou moeten gebruiken om China onder druk te zetten om zijn energievoorziening te hervormen door middel van een reeks koolstofbelastingen op Chinese invoer. Proactief onderhandelen met China kan de klimaatverandering niet inperken is hun redenering.

(jvdh)