Ontbossing veroorzaakt nu al bijna twee keer meer stormen in West-Afrika

We weten dat bossen cruciaal zijn in de strijd tegen de wereldwijde klimaatverandering, omdat ze broeikasgassen uit de atmosfeer kunnen halen. Ontbossing is dus slecht nieuws. Maar een ander belangrijk en minder bekend fenomeen is de manier waarop ontbossing het klimaat op veel lokale schaal beïnvloedt. Nieuw onderzoek toont bijvoorbeeld aan dat door ontbossing in West-Afrika stormen frequenter zijn geworden en dus het risico op rampzalige plotselinge overstromingen in de kuststeden in de regio is toegenomen.

Een groot deel van West-Afrika werd in de 20e eeuw ontbost, een proces dat werd aangedreven door landbouw, internationale handel in goederen zoals cacao en de verplaatsing van mensen door conflicten. De snelle groei van steden, met name langs de kust, leidt ook in de omliggende regio’s tot ontbossing.

Met de toenemende beschikbaarheid van satellietdata in de afgelopen decennia, kunnen we zien hoeveel van de resterende bosgebieden in slechts een paar jaar tijd zijn verdwenen. Voor de nieuwe studie zijn satellietbeelden van wolken sinds de jaren negentig geanalyseerd om trends in de frequentie van stormen te berekenen.

Waarom zou ontbossing de regenval beïnvloeden?

Ontboste gebieden worden overdag heter dan het resterende bos. Deze opwarming veroorzaakt lokale briesjes en deze atmosferische circulaties kunnen stormen veroorzaken. Dat effect is vooral sterk wanneer ontbossing plaatsvindt binnen enkele tientallen kilometers van de kust. Hier wordt de regenval sterk beïnvloed door de zeebries omdat die vocht over het land brengt. De circulatie van de zeebries is het gevolg van het contrast tussen de koele oceaan en het warme land, en aangezien ontbossing warmer land betekent, wordt dat temperatuurverschil vergroot, wat de stormen intensiveert.

De wetenschappers ontdekten dat in kustgebieden met aanzienlijke ontbossing stormen twee keer zo vaak voorkomen in vergelijking met 30 jaar geleden, terwijl ze in regio’s met een stabielere landbedekking 30-40% toenamen. De sterke toename van stormen rond hotspots voor ontbossing aan de kust is belangrijk omdat ze samenvallen met veel van de steden in de regio, bijvoorbeeld Freetown en Monrovia, respectievelijk de hoofdsteden van Sierra Leone en Liberia.

Steden in de hele regio hebben vaak ontoereikende drainagenetwerken en zijn dus erg blootgesteld aan plotselinge overstromingen. In Freetown vond in 2017 een verwoestende plotselinge overstroming plaats die modderstromen en het verlies van meer dan 1.000 levens veroorzaakte.

Waarom is dat niet het geval in het Amazonewoud?

Het opkomende beeld van toenemende regenval in een overwegend ontbost landschap staat in contrast met wat we weten over processen in het Amazone-regenwoud, waar het meeste onderzoek daarnaar heeft plaatsgevonden. Net als in West-Afrika spelen atmosferische circulaties een belangrijke rol wanneer het verwijderen van kleine stukjes bos van enkele tientallen kilometers de regenval doet toenemen. Naarmate de ontboste plekken in het Amazonegebied echter groter worden, neemt de regenval af.

Het belangrijkste verschil tussen de twee regio’s is de nabijheid van de oceaan. In West-Afrika fungeert de nabijgelegen oceaan als een bron van vocht voor de atmosfeer. Dit geldt niet voor het Amazone-regenwoud, waar de meeste ontbossing honderden kilometers landinwaarts plaatsvindt. Aan de andere kant van de tropen liggen de meeste hotspots voor ontbossing relatief dicht bij een oceaan, bijvoorbeeld in Zuidoost-Azië. Om die reden zal de manier waarop stormen reageren op wijdverbreide ontbossing daar waarschijnlijk meer lijken op de toename in West-Afrika dan op de afname in het Amazonegebied.

(lb)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20