Ondanks Xi’s klimaatbeloftes blijft China kolencentrales bouwen dat het een lieve lust is. Waarom?

China blijft – ondanks zijn toezeggingen om het gebruik van fossiele brandstoffen te verminderen – steenkoolcentrales bouwen dat het een lieve lust is. Waarom zien we zo’n grote divergentie tussen Xi’s groeiende klimaatretoriek en de realiteit? Begrijpen waarom China nog steeds vasthoudt aan steenkool is van cruciaal belang, omdat de energiebeslissingen van het land de komende jaren een doorslaggevende rol zullen spelen in de vraag of de wereld de wereldwijde klimaatdoelstellingen kan halen.

China bouwde de meerderheid van de kolencentrales die in 2020 werden voltooid en was ook goed voor 85 procent van de kolencentrales die nog in de steigers staan in de wereld volgens een rapport van Global Energy Monitor. Dat betekent dat in plaats van af te stappen van steenkool – de bron van bijna 40 procent van de koolstofemissies in China – het net de andere richting uitgaat.

Dankzij China is de wereldwijde capaciteit voor kolencentrales in ontwikkeling voor het eerst sinds 2015 toegenomen. Tegelijkertijd worden in de EU en de VS kolencentrales snel met pensioen gestuurd omdat ze dankzij hernieuwbare energiebronnen, aardgas en klimaatregels minder concurrerend zijn. Dat proces zal de komende jaren nog worden versneld.

Kloof alleen maar groter geworden met rest van de wereld

Volgens een rapport van Greenpeace en de Global Energy Monitor uit 2018 moeten de lidstaten van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) steenkool tegen 2030 volledig uitfaseren om in overeenstemming te blijven met de doelstelling van het klimaatakkoord van Parijs om te voorkomen dat de temperatuur met meer dan 1,5 graden Celsius stijgt. De VS en de EU – ’s werelds grootste historische uitstoters – liggen ook niet op schema om hun kolencentrales tegen die deadline buiten bedrijf te stellen. Maar ze gaan tenminste de goeie richting uit.

China heeft beloofd om tegen 2060 koolstofneutraal te worden, maar een nieuwe golf om te investeren in steenkool is opnieuw een teken dat het de onmiddellijke maatregelen uitstelt die nodig zijn om dat langetermijndoel te bereiken. Waarom? Begrijpen waarom China nog steeds vasthoudt aan steenkool is van cruciaal belang, omdat de energiebeslissingen van het land de komende jaren een doorslaggevende rol zullen spelen in de vraag of de wereld de wereldwijde klimaatdoelstellingen kan halen.

In het afgelopen decennium was China de belangrijkste drijvende kracht achter de bouw van kolencentrales in de wereld. En in de afgelopen vijf jaar is die kloof groter geworden. In 2020 voegde China 38 gigawatt aan kolengestookte stroom toe aan zijn elektriciteitsnet – 76 procent van het wereldwijde totaal, en het vertraagde niet, zelfs toen president Xi Jinping opriep tot een wereldwijd groen herstel van de door pandemie veroorzaakte economische recessie.

Waarom zien we zo’n grote divergentie tussen Xi’s groeiende klimaatretoriek en de realiteit?

Dat heeft onder meer te maken met het feit dat de Chinese provincies in 2014 de bevoegdheid kregen om nieuwe energiecentrales goed te keuren, wat leidde tot een enorme toename van projecten. Voor armere, steenkoolrijke provincies is het bouwen van een nieuwe energiecentrale een manier om het bbp te stimuleren. Met de economische crisis door de pandemie lanceerden lokale overheden afgelopen voorjaar een golf van nieuwe projecten.

China’s klimaatdoelstelling op korte termijn is om te pieken in zijn uitstoot vóór 2030. Sommige overheidsfunctionarissen hebben dat opgevat als een mandaat om de uitstoot nu al te beginnen verminderen, terwijl anderen dat zien als een venster om meer fossiele capaciteit op te bouwen terwijl er nog ruimte is voor uitstoot om te groeien.

Maar het is kort door de bocht gaan om te stellen dat het probleem uitsluitend bij lokale overheden zit. De centrale overheid heeft enige controle gehouden over de goedkeuringen van kolencentrales met behulp van een stoplichtensysteem, waarmee de ‘National Energy Administration’ provincies rood licht kan geven, waardoor verdere ontwikkeling van kolencentrales wordt uitgesloten als ze al over voldoende stroomcapaciteit beschikken. In de afgelopen jaren is dat verkeerslichtsysteem echter erg laks geworden als gevolg van bezorgdheid over de energiezekerheid, aangezien de vraag naar elektriciteit blijft stijgen.

Alle hoop gevestigd op het 14e vijfjarenplan

Om de wereldwijde klimaatdoelstellingen te halen, moet dat systeem veranderen. Peking heeft al signalen gegeven dat het hard optreedt tegen provincies die nieuwe kolencentrales nastreven. Het centrale milieu-inspectieteam van China heeft in februari een ongekende stap gezet door een rapport uit te brengen waarin de National Energy Administration (NEA) wordt veroordeeld voor het niet prioriteren van milieubescherming bij de energieplanning en het toestaan ​​van onnodige ontwikkeling van energiecentrales. Maar tot nu toe heeft de NEA nog geen publieke reactie uitgebracht waarin wordt uiteengezet hoe zij van plan is dat te veranderen.

China publiceerde in maart zijn 14e algemene vijfjarenplan en in de komende maanden zal het naar verwachting sectorspecifieke plannen publiceren, waaronder een plan voor de ontwikkeling van elektriciteit. De China Electricity Council heeft een streefcijfer voor het kolenvermogen voorgesteld, waardoor de kolencapaciteit kan stijgen van 1.080 gigawatt in 2020 tot 1.250 in 2025. Maar dat is niet verenigbaar met het klimaatakkoord van Parijs. China zal de steenkoolcapaciteit verder moeten beperken tot 1.150 gigawatt om zijn uitstootnormen te bereiken tegen 2025 (die piekdatum is in lijn met de Parijs-doelstelling van 1,5 °C). Greenpeace East Asia lobbyt voor een nog strikter doel voor 2025: 1.100 gigawatt.

Omdat de kolencentrales in China ver onder hun volledige capaciteit worden gebruikt, voeren klimaatverdedigers aan dat verdere ontwikkeling sowieso niet nodig is. De in aanbouw zijnde kolencentrales hebben voor 247 gigawatt aan kolenvermogen. Volgens de Global Energy Monitor zou China net kolencentrales moeten sluiten dit decennium à rato van 23 gigawatt per jaar als het de normen wil halen. En dat rapport is geschreven in 2018, vóór deze laatste golf van nieuwe kolencentrales, dus dat getal zal nu nog hoger moeten zijn.

Lees ook:

(jvdh)

Meer
Lees meer...
Markten