NAVO maakt (noodgedwongen) van klimaatverandering topprioriteit

NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg wil de klimaatverandering centraal zetten in de strategie en planning van de militaire alliantie. Het is van moeten, want de opwarming van de aarde doet oude zekerheden over veiligheid teniet en creëert nieuwe risico’s voor democratische samenlevingen.

De warmere zomers zijn problematisch voor soldaten in gepantserde voertuigen. Overstromingen bedreigen de grootste marinebasis ter wereld. Russische onderzeeërs hebben steeds meer bewegingsvrijheid door het smeltende noordpoolgebied. Het zijn maar een paar voorbeelden van hoe de klimaatverandering nu al militairen parten speelt.

De nieuwe impuls bij de NAVO werd dinsdag goedgekeurd door de ministers van Buitenlandse Zaken van de alliantie tijdens een bijeenkomst in het hoofdkwartier in Brussel. Stoltenberg, een voormalige speciale VN-gezant voor klimaatverandering, zei dat hij hoopt dat de leiders later dit jaar een top zullen gebruiken om te beloven dat hun legers tegen 2050 klimaatneutraal zullen zijn.

Grootste marinebasis ter wereld loopt onder

‘Klimaatverandering is een crisisvermenigvuldiger’, zei Stoltenberg. ‘Klimaatverandering zal leiden tot extremer weer, tot droogtes en tot overstromingen, mensen dwingen te verhuizen en meer felle concurrentie om schaarse hulpbronnen, water en land teweegbrengen.’

Stoltenberg, een voormalige Noorse premier, was overigens in het begin van zijn carrière de nummer twee bij het ministerie van Milieu van zijn land. Een groot deel van Noorwegen ligt boven de poolcirkel en sommige gletsjers die Stoltenberg in zijn jeugd bezocht, zijn nu grotendeels verdwenen.

Militairen hebben het denken over klimaatverandering al enige tijd in hun planning opgenomen, vooral in termen van hoe het probleem nieuwe veiligheidsrisico’s zal creëren en hun fysieke infrastructuur zal bedreigen. Maar een echt brede focus op een hele reeks klimaat- en veiligheidskwesties zoals Stoltenberg nu wil voor de NAVO is zeldzamer, en dan zeker een push die een poging omvat om hun uitstoot te elimineren.

Militaire installaties over de hele wereld worden al getroffen door overstromingen, droogte en extreme temperaturen die wetenschappers in verband hebben gebracht met klimaatverandering. Norfolk – de thuisbasis van de grootste marine-installatie ter wereld – is een bijzonder dramatisch voorbeeld. Dankzij de stijgende zeespiegel en veranderende oceaangetijden zijn overstromingen daar een constante factor, zelfs als het niet regent. Bewoners van de basis kunnen zich soms niet verplaatsen omdat wegen onder water staan. Zeewater sijpelt regelmatig in leidingen en andere infrastructuur.

Met Biden zijn de zaken veranderd

De vijandigheid van de voormalige Amerikaanse president Donald Trump jegens milieukwesties bracht de leiders van het Pentagon in een moeilijke positie toen ze probeerden te reageren op de effecten van een opwarmend klimaat. Ze probeerden een politiek geladen discussie over de oorzaken ervan uit de weg te gaan. Meestal deden ze dat door expliciete verwijzingen naar klimaatverandering, die de woede van het Witte Huis zouden kunnen wekken, te vermijden. Een rapport van het ministerie van Defensie, opgesteld tijdens de regering-Obama, werd bijvoorbeeld onder Trump gewijzigd om de meeste vermeldingen van klimaatverandering te verwijderen en in plaats daarvan te verwijzen naar ‘extreem weer’ of gewoon ‘klimaat’, voordat het in 2018 aan het Congres werd voorgelegd.

Maar tegelijkertijd bleven militaire ambtenaren onder Trump plannen maken om de impact van de stijgende zeespiegel op militaire faciliteiten aan te pakken, terwijl geüniformeerde leiders spraken over de noodzaak om te reageren op conflicten die gedeeltelijk worden aangewakkerd door klimaatverandering in plaatsen als Syrië.

Met de komst van Biden is dat allemaal veranderd. De VS is nu terug mee aan boord met de klimaatagenda, en als belangrijkste bijdrager van de NAVO, betekent het dat Stoltenberg nu zijn klimaatagenda kan doorzetten. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken omarmde de klimaatimpuls van Stoltenberg en zei dat ‘we de visie van de secretaris-generaal van de NAVO delen’.

‘We moeten radicaal zijn in de manier waarop we denken’

Historisch gezien zijn legers een belangrijke motor van technologische verandering geweest. Over aanpassing aan klimaatverandering is dat tot nu minder het geval gebleken en het is ook in die optiek dat de nieuwe koers van de NAVO niet onbelangrijk is.

Stoltenberg zei dat de klimaatinspanningen van de NAVO zich overal moesten uitstrekken, van het verminderen van emissies tot het voorbereiden op meer uitdagingen in het Noordpoolgebied en het ontwerpen van uniformen om soldaten te helpen de hitte van 40 graden in Irak te weerstaan. Het zou er zelfs toe kunnen leiden dat op fossiele brandstoffen aangedreven motoren langzaam uit militaire voertuigen verdwijnen.

‘We moeten radicaal zijn in de manier waarop we denken’, zei hij. ‘Het zal heel vreemd zijn als we eindigen met een wereld waar we nauwelijks fossiele voertuigen hebben in de burgermaatschappij en dat we fossiele voertuigen hebben in de strijdkrachten.’

Een fundamentele uitdaging daarbij: de koolstofvoetafdruk van nationale militairen is meestal niet openbaar, waardoor het moeilijk is om de omvang van dat aspect van het werk te diagnosticeren.

Een recente analyse door de Conflict and Environment Observatory wees uit dat de militaire en defensie-industrie ongeveer 1,6 procent van de nationale koolstofvoetafdruk van Groot-Brittannië, 1 procent van Frankrijk, 0,8 procent van Spanje en 0,5 procent van Duitsland en Italië bedraagt. In het rapport wordt erkend dat het moeilijk is om een ​​schatting te maken. Het bevat geen cijfers voor de Verenigde Staten.

(mah)

Meer
Lees meer...
Markten