Moeten we ons zorgen maken dat China de maan wil bezetten?

NASA-topman Bill Nelson uitte onlangs zijn bezorgdheid over de ambities die China in de ruimte heeft, en hij zei daarbij specifiek dat het land op de een of andere manier het eigendom van de maan zou claimen en andere landen zou stoppen die te verkennen. Moeten we die waarschuwing ernstig nemen?

In een interview met de Duitse krant Bild waarschuwde Nelson: “We moeten ons grote zorgen maken dat China op de maan landt en zegt die is nu van ons en blijf weg.” China deed de beweringen onmiddellijk af als een “leugen”.

De waarschuwing van de NASA-baas komt op een moment dat beide landen actief werken aan missies naar de maan. En: China is goed bezig. In 2019 was China het eerste land dat een ruimtevaartuig aan de andere kant van de maan landde. Datzelfde jaar kondigden China en Rusland gezamenlijke plannen aan om tegen 2026 de zuidpool van de maan te bereiken. En sommige Chinese functionarissen en overheidsdocumenten hebben de intentie uitgesproken om tegen 2027 een permanent, bemand International Lunar Research Station te bouwen.

Maar er is een groot verschil tussen opzetten van een maanbasis door China – of welke staat dan ook – en het daadwerkelijk “overnemen” of “bezetten” van de maan. Westerse wetenschappers die China’s ruimteprogramma bestuderen, zijn van mening dat noch China, noch enig ander land de maan in de nabije toekomst zal overnemen. Het is niet alleen illegaal, het is ook technologisch ondoenbaar zeggen ze – de kosten van een dergelijke onderneming zouden extreem hoog zijn, terwijl de potentiële opbrengsten heel onzeker zouden zijn.

Artikel II van het Outer Space Treaty is (redelijk) duidelijk

Juridisch gezien kan China de maan niet overnemen omdat dit in strijd is met de huidige internationale ruimtewet. Het Outer Space Treaty, aangenomen in 1967 en ondertekend door 134 landen waaronder China, stelt expliciet dat “de ruimte, inclusief de maan en andere hemellichamen, niet onderworpen is aan nationale toe-eigening door aanspraak op soevereiniteit, door middel van gebruik of bezetting, of op enige andere wijze” (Artikel II).

Juridische experts hebben gedebatteerd over de exacte betekenis van “toe-eigening”, maar in een letterlijke interpretatie geeft het verdrag aan dat geen enkel land bezit van de maan kan nemen en deze tot een uitbreiding van zijn nationale aspiraties en prerogatieven kan verklaren. Als China dit zou proberen, riskeert het internationale veroordeling en een mogelijke internationale vergeldingsreactie.

Hoewel geen enkel land het eigendom van de maan kan claimen, staat artikel I van het Outer Space Treaty elke staat toe om de ruimte en hemellichamen te verkennen en te gebruiken. China zal in de nabije toekomst niet de enige bezoeker zijn van de zuidpool van de maan. De door de VS geleide Artemis Accords is een groep van 20 landen die plannen heeft om de mens tegen 2025 terug te brengen naar de maan, waaronder de oprichting van een onderzoeksstation op het maanoppervlak en een ondersteunend ruimtestation in een baan om de aarde (genaamd de Gateway). Dat zou in november 2024 worden gelanceerd.

Salami-slicing, zoals de Chinezen nu al succesvol doen in de Zuid- en Oost-Chinese zeeën?

Zelfs als geen enkel land legaal de soevereiniteit over de maan kan claimen, is het mogelijk dat China, of een ander land, zou proberen geleidelijk de facto controle te krijgen over strategisch belangrijke gebieden door middel van een strategie die bekend staat als “salami-slicing”: door het nemen van kleine stappen een ​​grote verandering proberen te bewerkstelligen. Individueel rechtvaardigen die stappen geen krachtig antwoord, maar hun cumulatieve effect leidt tot significante ontwikkelingen en meer controle. China past deze strategie momenteel erg succesvol toe in de Zuid- en Oost-Chinese zeeën. Maar zo’n strategie kost tijd en kan worden gecounterd. De maan onder je controle brengen is moeilijk

Met een oppervlakte van bijna 39 miljoen vierkante kilometer – of bijna vijf keer het landoppervlak van Australië – zou elke controle over de maan sowieso tijdelijk en gelokaliseerd zijn. Meer aannemelijk is dat China zou kunnen proberen controle te krijgen over specifieke maangebieden die strategisch waardevol zijn, zoals maankraters met hogere concentraties waterijs.

IJs op de maan is belangrijk omdat het mensen van water zal voorzien dat niet vanaf de aarde hoeft te worden verscheept. Het kan ook dienen als een vitale bron van zuurstof en waterstof, die als raketbrandstof kunnen worden gebruikt. Kortom, waterijs is essentieel om de duurzaamheid en overlevingskansen op lange termijn van elke missie naar de maan of verder in het zonnestelsel te verzekeren.

Heeft China überhaupt de middelen en mogelijkheden?

Het veiligstellen en afdwingen van de controle over strategische maangebieden zou aanzienlijke financiële investeringen en inspanningen op lange termijn vergen. En geen enkel land zou dit kunnen doen zonder dat iedereen het merkt.

China investeert fors in de ruimte. In 2021 leidde het in het aantal orbitale lanceringen met een totaal van 55 vergeleken met de 51 van de VS. China staat ook in de top drie van de inzet van ruimtevaartuigen voor 2021. Het Chinese staatsbedrijf StarNet plant een megaconstellatie van 12.992 satellieten, en het land is bijna klaar met de bouw van het Tiangong-ruimtestation.

Maar naar de maan gaan is heel duur en de maan “overnemen” nog veel, veel duurder. Het ruimtebudget van China – naar schatting 13 miljard euro in 2020 – is nog steeds slechts ongeveer de helft van dat van NASA. Zowel de VS als China hebben hun ruimtebudgetten in 2020 verhoogd, de VS met 5,6% en China met 17,1% in vergelijking met het voorgaande jaar. Maar zelfs met de toegenomen uitgaven lijkt China niet het geld te investeren dat nodig is om de dure, gedurfde en onzekere missie van het “overnemen” van de maan uit te voeren.

Als China de controle over een deel van de maan overneemt, zou dat een riskante, dure en uiterst provocerende actie zijn. China zou het risico lopen zijn internationale imago verder aan te tasten door het internationaal recht te schenden en het zou tot vergelding kunnen leiden. Dit alles voor onzekere opbrengsten. Vooralsnog lijkt de waarschuwing van de NASA-baas dus eerder een politiek manoeuvre.

(as)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20