Linkse populist (een beetje) gemuilkorfd: Mexicaanse middenklasse laat López Obrador vallen

Mexicaanse kiezers hebben president Andrés Manuel López Obrador – Amlo – een mega-meerderheid ontzegd bij tussentijdse verkiezingen, hoewel zijn Morena-partij haar meerderheid in het lagerhuis van het congres behoudt met de steun van een controversiële bondgenoot: de Groenen. Het lijkt erop dat de Mexicaanse middenklasse de populist laat vallen. Oppositiepartijen hadden de verkiezingen afgeschilderd als een laatste kans om een ​​rem te zetten op een president die afstevent op het autoritarisme dat Mexico in de vorige eeuw domineerde.

Al bijna een kwart eeuw is de Mexicaanse hoofdstad het bastion van Mexicaans links, een oefenterrein voor burgemeesters met grotere politieke ambities – onder wie Andrés Manuel López Obrador. Dus het was een schok zondag toen de resultaten van de tussentijdse verkiezingen in Mexico binnenkwamen. De partij van de president was in de stad verslagen en verloor races om het leiderschap in meer dan de helft van de 16 stadsdelen.

De Morena-partij van López Obrador kwam nog steeds naar voren als de grootste winnaar bij de verkiezingen. Het verloor zijn supermeerderheid in het lagerhuis van het congres, maar veroverde genoeg zetels om een ​​meerderheid te vormen met bondgenoten. Daarbij heeft Amlo de 40 zetels van de Groene Partij nodig. De Groene Partij in Mexico is niet echt wat je zou denken. Ze heeft zelden interesse getoond in milieukwesties en heeft een staat van dienst op het gebied van politieke promiscuïteit. Ze is ook herhaaldelijk beschuldigd van corruptie en kreeg bekendheid door het overtreden van de verkiezingsregels. Ze is ook pro-doodstraf bijvoorbeeld.

De partij van de president zal waarschijnlijk wel ongeveer de helft van de 32 gouverneurs van Mexico kunnen claimen, een aanzienlijke toename. Maar López Obrador zal tegelijk het aura van onoverwinnelijkheid verliezen dat hij genoot sinds hij drie jaar geleden in een aardverschuiving aan de macht kwam.

Onbehagen over Amlo’s toenemende macht

López Obrador drong er maandag op aan dat zijn project om Mexico te transformeren – door meer middelen af te leiden naar de behoeftigen en staatsindustrieën zoals olie te ondersteunen – intact blijft. ‘Ik bevestig opnieuw onze toewijding aan de mensen, en vooral de armen’, zei hij tegen journalisten.

López Obrador en zijn bondgenoten hebben nog steeds voldoende zetels in het lagerhuis om de begroting onder controle te houden. De president zou afgevaardigden kunnen verleiden om over te stappen naar Morena tijdens de paardenhandel die normaal gesproken volgt op een verkiezing in Mexico.

Maar zonder supermeerderheden in het congres zal hij het echter moeilijk hebben om zijn beloften na te komen om de grondwet te wijzigen opdat hij zijn prioriteiten permanent kan maken. Die omvatten het terugdraaien van de openstelling van de oliesector voor buitenlandse investeringen en het inkrimpen van de onafhankelijke pro-democratische instellingen die hij bespotte als geldverspilling.

Morena’s tegenvallend resultaat duidt op toenemend onbehagen over de uitgebreide macht van de president – ​​de partij leidt ook een meerderheid in de Senaat – en ontevredenheid over zijn prestaties in de omgang met de economie, de strijd tegen corruptie en de aanhoudende extreme niveaus van geweld. Wat dat laatste betreft: maar liefst 36 kandidaten werden vermoord in de aanloop naar deze verkiezingen.

Oppositiepartijen hadden de verkiezingen afgeschilderd als een laatste kans om een ​​rem te zetten op een president die afstevent op het autoritarisme dat Mexico in de vorige eeuw domineerde. De al lang regerende Institutionele Revolutionaire Partij (PRI) bundelde haar krachten met conservatieven en een kleine linkse partij om coalitiekandidaten te werven. In totaal zullen ze zo ongeveer 200 zetels in het lagerhuis bezetten, vergeleken met ongeveer 280 voor Morena en zijn bondgenoten. Coalitiekandidaten wonnen ook de topposten in acht districten in de hoofdstad, waar Morena eerder over 14 van de 16 stadsdelen regeerde.

De middenklasse verloren

Weinigen twijfelden eraan dat López Obrador de dominante figuur in de Mexicaanse politiek zal blijven tot het einde van zijn ambtstermijn in 2024. Hij geniet goedkeuringscijfers van ongeveer 60 procent bij de Mexicanen en spreekt tot de natie via dagelijkse persconferenties. Armere Mexicanen hebben zijn sociale programma’s zoals beurzen voor studenten en pensioenen voor ouderen toegejuicht, net zoals zijn dramatische verhogingen van het minimumloon. Ze vinden zijn sobere stijl een welkom contrast met de extravagantie van de door corruptie doorzeefde politici uit het verleden.

López Obrador wil volgend jaar een referendum houden over de vraag of hij in functie moet blijven. Maar na de stemming van zondag kijkt hij daar misschien met enige bezorgdheid naar. Vooral de uitslag van de verkiezingen in Mexico-Stad was opvallend. De hoofdstad wordt geregeerd door links sinds Cuauhtémoc Cárdenas in 1997 tot burgemeester werd gekozen, de eerste oppositiekandidaat die de PRI in de stad versloeg. López Obrador was burgemeester van 2000 tot 2005 en vertrok met een populariteitscijfer van meer dan 80 procent.

Op Twitter begonnen Mexicanen maandag memes te plaatsen met de nieuwe kieskaart van de stad – met het door de oppositie gecontroleerde westelijke deel in blauw (gemarkeerd als ‘kapitalistisch’) en de door Morena bestuurde stadsdelen in het oosten in roze (‘communistisch’). De memes waren bedoeld als humoristisch, maar ze onderstreepten de polarisatie die het land heeft verdeeld. López Obrador erkende maandag dat de steun van zijn partij grotendeels afkomstig was van het arme deel van de bevolking. De consensus bij analisten is dat Amlo de steun van de middenklasse van Mexico-Stad al is kwijtgespeeld.

(lb)

Lees ook: Populistisch vaccineren doe je zo – de onconventionele benadering van Mexico

Meer
Lees meer...
Markten