Kunnen we een apocalyps door een inslaande asteroïde voorkomen?

Natuurrampen – vulkaanuitbarstingen, aardbevingen, orkanen, tornado’s – zijn onvermijdelijk. Wetenschappers praten over wanneer, niet of, ze zullen toeslaan. Hoewel mensen sommige rampen verergeren, zijn ze een feit van het leven op aarde. Maar één soort ramp hoeft niet onvermijdelijk te zijn: een botsing tussen een asteroïde of komeet en de aarde. Maar hoe ver staan we daarmee?

Waarom is dit belangrijk?

We kunnen het uitbarsten van vulkanen, een aardbeving of orkanen niet stoppen. Maar een asteroïde? Als je die gewoon van z'n pad op weg naar de aarde gooit, is de dreiging weg. Dat klinkt misschien als sciencefiction, maar wetenschappers zijn er al volop mee bezig.

Nadat rampen hebben toegeslagen, vragen mensen zich vaak af waarom we niet meer hebben gedaan om ons voor te bereiden op het ergste. Of om ze te voorkomen. De mensheid lijkt vaak meer reactief dan proactief. Dat blijkt ondermeer uit de huidige pandemie en klimaatverandering. In dat licht zijn onze voorbereidingen voor de impact van asteroïden en kometen een feelgood-verhaal. Eentje van toen wetenschappers een dreiging beschreven, de overheid besloot er ook echt iets aan te doen.

De wake-up call van 1993

In 1993 zagen wetenschappers stukken van een enorme komeet die recht op Jupiter afstevende. Voordat de komeet uit elkaar brak, was hij ongeveer anderhalve kilometer breed. Als dit object de aarde had geraakt, had het een massale uitsterving kunnen veroorzaken. De wetenschappers waren zowel geboeid als bezorgd. Het werd een wake-up call: we zagen door een telescoop dat dit in ons zonnestelsel niet alleen kan gebeuren, maar ook echt gebeurt.

Politici trokken dezelfde conclusie. In 1998 vroeg het Amerikaanse Congres NASA om minstens 90 procent van de asteroïden en kometen van 1 kilometer breed of groter te vinden die in de buurt van de baan van de aarde zouden komen. (Terwijl asteroïden stukken steen en metaal zijn die in een baan rond de zon draaien, bevatten kometen ijs en komen ze meestal van verder weg in het zonnestelsel; als het gaat om hun potentieel voor vernietiging, zijn ze vrijwel hetzelfde.) Grote objecten van dit kaliber treffen de aarde eens in de half miljoen jaar en zouden dus het leven zoals wij dat kennen, kunnen bedreigen.

De meeste van de gevaarlijkste zijn gevonden, maar …

We kunnen niets doen aan een asteroïde of komeet als we niet weten dat hij op ons afkomt, dus het identificeren ervan is een goede eerste stap om een ​​ramp te voorkomen. Zodra een asteroïde is gespot, kunnen wetenschappers zijn baan in de tijd projecteren en kijken of deze gevaarlijk dicht bij de aarde zal komen. Het goede nieuws: NASA zegt dat het meer dan 95 procent van de enorme “doomsday”-asteroïden heeft gevonden. En geen enkele lijkt een bedreiging voor de aarde te vormen.

Maar ook kleinere jongens kunnen immens veel schade aanrichten. In 2005 legde het Congres de lat hoger en gaf NASA opdracht om asteroïden van 140 meter en groter te vinden. Ze worden soms city killers genoemd omdat ze een stad met de grond gelijk kunnen maken en enorme schade kunnen aanrichten, zelfs als ze niet noodzakelijkerwijs een wereldwijde apocalyps zouden veroorzaken. Er is ongeveer 1 procent kans dat een van deze asteroïden in een bepaalde eeuw inslaat.

Die kans lijkt klein. Maar in 2019 passeerde een asteroïde van ongeveer deze grootte tussen de aarde en de maan, en NASA zag hem niet aankomen. Zeldzaamheid is dus geen excuus om niets te doen. Kleinere asteroïden – zoals de 17 meter hoge rots die explodeerde met de kracht van een atoombom boven Chelyabinsk, Rusland, in 2013 – komen vaker voor en zijn moeilijker te herkennen. Gelukkig heeft onze atmosfeer de neiging om deze kleinere asteroïden op te breken voordat ze een kans om de grond te bereiken.

NASA heeft ongeveer 40 procent van de city killers ontdekt. Aan het huidige tempo kan het nog 30 jaar duren om de rest te vinden, hoewel er enkele plannen zijn om een ​​gespecialiseerde ruimtetelescoop te lanceren om het zoeken te versnellen.

DART en Dimorphos

Ze vinden is één zaak. Zorgen dat ze ons niet raken een andere. Laten we zeggen dat wetenschappers een 200 meter grote asteroïde op weg naar de aarde ontdekken. Zouden ze er iets aan kunnen doen?

Hollywood heeft een aantal flamboyante ideeën gehad over hoe om te gaan met een asteroïde, namelijk het gebruik van kernwapens om ze te breken of uit de koers te duwen – dit is de basisplot van films uit de jaren 90 Armageddon en Deep Impact. Deze strategie heeft enige verdienste. Maar er is misschien een veel eenvoudigere en veiligere manier om met een asteroïde op ramkoers met de aarde om te gaan: duw hem gewoon uit de weg.

Vorig jaar lanceerde NASA de Double Asteroid Redirection Test (DART), een doos ter grootte van een auto die is uitgerust met zonnepanelen. Het is momenteel op weg naar een 160 meter lange asteroïde genaamd Dimorphos. In de herfst zal DART tegen Dimorphos crashen aan 24.000 kilometer per uur.

DART op weg naar Dimorphos. (Isopix)

Dimorphos draait in een baan om een ​​grotere asteroïde genaamd Didymos, net zoals de maan om de aarde draait. Als alles volgens plan verloopt, zal de botsing Dimorphos van baan doen veranderen, wat bewijst dat het mogelijk is om een ​​grote brok steen in het midden van de ruimteom te leiden. (De aantrekkingskracht van de grotere asteroïde zal ervoor zorgen dat Dimorphos niet in een nieuwe richting wegvliegt, bijvoorbeeld naar de aarde.)

Waar Don’t Look Up het mis heeft

Als DART werkt, kan NASA het als strategie inbouwen in zijn anti-asteroïdeplan. Als we een asteroïde op weg naar de aarde zien, zouden we dan eerst een voorlopermissie sturen om ze te observeren. In die eerste waarnemingen kunnen wetenschappers de samenstelling van de asteroïde bestuderen en berekeningen maken voor hoeveel kracht het zal kosten om de rots van z’n koers af te buigen.

Het probleem van asteroïden die mogelijk tegen de aarde botsen, is daarmee nog niet opgelost. Maar we kunnen toch een goed gevoel hebben over de vooruitgang die wordt geboekt. Of: hoe de recente hitfilm Don’t Look Up, waarin twee astronomen worstelen om de wereld ervan te overtuigen dat er een dodelijke komeet aankomt, een mooie allegorie is over hoe de wereld omgaat met de klimaatverandering, maar net niet opgaat voor de ramp die centraal staat in de blockbuster.

(kg)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20