Klimaatraadsel van het holoceen opgelost: ‘Mensheid bevindt zich nu in onbekend terrein’

Volgens nieuw onderzoek kunnen we nu met zekerheid zeggen dat de planeet nu heter is dan in de afgelopen 12.000 jaar, of de periode die de hele ontwikkeling van de menselijke beschaving omvat. Analyse van de temperatuur van het oceaanoppervlak toont aan dat door de mens veroorzaakte klimaatverandering de wereld in ‘onbekend terrein’ heeft geplaatst, zeggen de wetenschappers. De planeet zou zelfs al 125.000 jaar niet zo’n warm klimaat hebben als nu, hoewel de gegevens daarover minder zeker zijn.

Het onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift Nature, kwam tot deze conclusies door een al lang bestaande puzzel op te lossen die bekendstaat als het Holocene temperature conundrum.

Het holoceen, vroeger ook Alluvium genoemd, is het geologische tijdvak van 11.700 jaar geleden tot nu. Het holoceen volgt op het Pleistoceen. Tijdens het holoceen is het Vlaamse landschap in grote mate gevormd. De opwarming van de aarde zorgde voor het smelten van de ijskappen, die onder andere Noord-Europa en Scandinavië bedekten. Hierdoor steeg de zeespiegel overal ter wereld, waardoor in West-Europa onder andere de Noordzee en de Ierse Zee gevormd werden.

Klimaatmodellen hebben een voortdurende opwarming aangegeven sinds de laatste ijstijd eindigde en het holoceen begon. Maar temperatuurschattingen afgeleid van fossiele schelpen lieten een piek van opwarming van 6.000 jaar geleden zien en daarna een afkoeling, totdat de industriële revolutie de koolstofemissies deed stijgen. Dit conflict ondermijnde het vertrouwen in de klimaatmodellen.

Wat schelpen ons (niet) vertellen

Het nieuwe onderzoek onderzocht temperatuurmetingen die zijn afgeleid van de chemie van kleine schelpen en algenverbindingen die in kernen van oceaansedimenten worden aangetroffen, en loste het raadsel op door rekening te houden met twee factoren.

Ten eerste werd aangenomen dat de schelpen en organische materialen het hele jaar vertegenwoordigden, maar in feite hadden ze zich waarschijnlijk gevormd tijdens de zomer, toen de organismen bloeiden. Ten tweede zijn er bekende voorspelbare natuurlijke cycli in de opwarming van de aarde, veroorzaakt door excentriciteiten in de baan van de planeet. Veranderingen in deze cycli kunnen ertoe leiden dat de zomers warmer worden en de winters kouder, terwijl de gemiddelde jaartemperaturen slechts een klein beetje veranderen.

Door deze inzichten te combineren, bleek dat de schijnbare afkoeling na de warme piek 6.000 jaar geleden misleidend was. De schelpen registreerden eigenlijk alleen een daling van de zomertemperaturen, maar de gemiddelde jaartemperaturen liepen nog steeds langzaam op, zoals de modellen aangeven.

‘Nu passen ze echt ongelooflijk goed bij elkaar en het geeft ons veel vertrouwen dat onze klimaatmodellen het echt goed doen. We tonen aan dat de wereldwijde gemiddelde jaartemperatuur de afgelopen 12.000 jaar is gestegen, in tegenstelling tot eerdere resultaten’, zegt Samantha Bova van de Rutgers University-New Brunswick in de VS, die het onderzoek leidde. ‘Dit betekent dat de moderne, door de mens veroorzaakte opwarming van de aarde een langdurige stijging van de mondiale temperaturen versnelt, waardoor we vandaag in volledig onbekend terrein zitten. Het benadrukt hoe cruciaal het is om onze situatie serieus te nemen.’

125.000 jaar?

De studie keek alleen naar gegevens over de oceaantemperatuur, maar volgens Bova is dat geen probleem: ‘De temperatuur van het zeeoppervlak heeft een echt controlerende invloed op het klimaat op aarde. Het is echt wel de beste indicator van wat het mondiale klimaat doet.’

De wereld kan nu zelfs warmer zijn dan in de jongste 125.000 jaar, toen de laatste warme periode tussen ijstijden was. Wetenschappers weten het echter niet zeker, aangezien er minder gegevens over die tijd zijn. Een studie gepubliceerd in 2017 suggereerde dat de temperatuur op aarde 115.000 jaar geleden zo hoog was als vandaag, maar dat was gebaseerd op minder gegevens.

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20