In de Filipijnen hebben ze de zoon van de wrede, uitgespuwde dictator Marcos verkozen als president. Hoe is dat kunnen gebeuren?

Maandag gingen de kiezers in de Filipijnen naar de stembus om een ​​nieuwe president te kiezen en bezorgden ze de voormalige senator Ferdinand “BongBong” Marcos Jr. een verpletterende overwinning. “BongBong” is nochtans de zoon van voormalig dictator Ferdinand Marcos. Zijn ambtsperiode stond bekend om zijn corruptie, decadentie en repressieve wreedheid. Tot de Filipino’s er in 1986 eindelijk genoeg van hadden en de familie Marcos het land uitgooiden. Blijkbaar is ondertussen in de Filipijnen de heimwee naar sterke mannen groter dan de drang naar democratie. Hoe?

De afgelopen jaren hebben we in tal van landen verschillende manieren kunnen zien waarop de democratie ontrafelt. De gestage verovering van instellingen en meedogenloze cultuuroorlogen door de Hongaarse premier Viktor Orban leidden tot een langzaam voortschrijdende politieke crisis binnen de Europese Unie. In India ondermijnt de hindoe-nationalistische agenda van de regerende partij een democratie die lang verankerd was door het religieuze en etnische pluralisme van het land. En rechtse demagogen in de Verenigde Staten en Brazilië hebben de vangrails van de democratische systemen van hun land onder druk gezet, met wisselende maar verontrustende effecten.

Dan zijn er de Filipijnen, waar de telg van een dictator die werd omvergeworpen door massale protesten nu op het punt staat weer aan de macht te komen. Voor “BongBong” Marcos is het een triomf die de cirkel rond maakt. In 1986 moest hij met zijn familie het Malacañang-paleis in Manilla ontvluchtten om in ballingschap op Hawaï te leven. Zijn vader, dictator Ferdinand Marcos, had het land geregeerd onder de staat van beleg en miljarden dollars aan staatsgeld geplunderd. Zijn moeder Imelda gebruikte een deel van dat onrechtmatig verkregen geld om een ​​van ’s werelds grootste schoenencollecties te verzamelen. De ambtsperiode van de familie Marcos stond bekend om corruptie, decadentie en repressieve wreedheid.

De erfenis van Duterte

Maar de staat van de politiek op de Filipijnen is zo dat veel Filipino’s er blijkbaar geen probleem mee hebben om een ​​Marcos aan de macht te brengen. Hoewel “BongBong” weinig deed om afstand te nemen van de despotische erfenis van zijn vader, haalde hij de overwinning met twee keer zoveel stemmen dan zijn naaste rivaal, vice-president Maria Leonor “Leni” Robredo.

Marcos zal de erfenis overnemen die is achtergelaten door de populistische, controversiële president Rodrigo Duterte. Duterte, zonder de mogelijkheid om zich kandidaat te stellen voor een tweede termijn, wordt mogelijk vervolgd door het Internationaal Strafhof voor de bloedige drugsoorlog die tijdens zijn ambtstermijn is ontketend, waarbij duizenden buitengerechtelijke executies zijn gepleegd.

De critici van Duterte zeggen dat hij een “gekozen sterke man”-regime in het leven riep, de ruimte voor afwijkende meningen verkleinde en de pers aanviel, terwijl hij tekeer ging tegen een hectisch Westen en nauwere banden met Rusland en China nastreefde. Dit deed echter niets af aan zijn populariteit bij een groot deel van het Filippijnse publiek, dat zijn harde aanpak verwelkomde en ook ten prooi viel aan nieuwe netwerken van pro-regerings online desinformatie die tijdens Duterte’s ambtsperiode ontstonden.

Triomf van de desinformatiepolitiek en sociale media-machine

Marcos stelde zich in 2016 al kandidaat voor het ambt van vice-president, maar die verkiezingen staan in de Filippijnen los van die van de president en hij werd toen verslagen door Robredo. Zes jaar later – met trollenfabrieken en TikTok-influencers aan zijn zijde – zal Marcos president worden met Duterte’s dochter, Sara Duterte-Carpio, als zijn vice-president.

Dat is een ontnuchterende realiteit voor degenen die op hun hoede zijn voor de lange geschiedenis van het land met machtige feodale families die de politiek met de voeten treden. De angst is reëel dat de heerschappij van twee kinderen van sterke mannen een systeem van patronage zullen versterken en democratische instellingen verder zullen verzwakken.

Sommige critici van Duterte beweren dat deze verkiezing vooral te danken is aan de kracht van online desinformatie. “Als Marcos wint”, vertelde de woordvoerder van de Robredo-campagne vorige week nog, “dan zal het een triomf zijn van de desinformatiepolitiek die door de Duterte-campagne in 2016 is ontwikkeld en naar een nieuw niveau wordt getild door de hyperactieve, goed gefinancierde sociale media-machines van het Marcos-kamp.”

Wie genoeg geld heeft, kan blijkbaar de geschiedenis herschrijven

Maar het is ook een weerspiegeling van het falen van de politieke elites die na Marcos de democratische transitie van het land voorzaten. De verkiezing van Duterte was al een wake up-call van jewelste. De pro-democratische Filipino’s hadden de morele hoge grond verloren: hun antidemocratische tegenstander was democratisch gekozen en kreeg brede steun van de armen en middenklassen van het land. Duterte vond het heerlijk om hun moralisering over democratie en mensenrechten belachelijk te maken.

Hoe erg de dingen waren onder Duterte, het zal wellicht nog erger worden als Marcos aan de macht komt. Hij en zijn overleden moeder keerden in de jaren negentig terug naar het land, slaagden erin de ernstige juridische consequenties voor hun rol in de dictatuur te ontwijken en richten zich opnieuw op het politieke leven. Ze gebruikten hun aanzienlijke rijkdom om het imago van hun familie en de erfenis van de Marcos-dictatuur te airbrushen. En ze profiteerden uiteindelijk van het blijvende ongenoegen van de bevolking over systemische ellende, zoals corruptie en economische ongelijkheid. Het falen van het post-Marcos politieke establishment en de echokamers van de sociale media creëerden een klaar publiek voor historische fictie. Dankzij hun macht en rijkdom kon Marcos het familieverhaal herschrijven en de dictatuur voorstellen als een tijd van relatieve vrede en welvaart.

(mah)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20