Hoe Pinot Noir de koning van Bourgondië werd

Voor een druif die notoir moeilijk te telen is, is Pinot Noir alomtegenwoordig in wijngebieden, van zijn voorouderlijk huis in Midden-Frankrijk tot bergachtige Australische wijngaarden, en zelfs hete Californische woestijnen waar de soort totaal niet gedijt. Maar het begon in de Bourgogne – en daar is de druif nog steeds de onbetwiste heerser.

De druif dateert van vóór de eerste eeuw na Christus. Nadat ze Frankrijk waren binnengevallen, merkten de Romeinen dat Gallische stammen wijn dronken van de inheemse, wilde pinot noir-druif, opgeslagen in houten vaten, wat nieuw was voor hen, want ze bewaarden hun wijn in aarden amfora.

De Romeinen waren verrast door de textuur en unieke smaken van rijp rood fruit, kersen, geroosterd brood en kruiden. De druif, die voornamelijk in de Bourgogne in Frankrijk wordt verbouwd, werd meer dan 300 jaar lang een begeerd product voor de Romeinen.

Wijn verbouwen om dichter bij God te staan

Lang nadat de Romeinen hun vroege wijngaarden in Frankrijk hadden verlaten, begon de cisterciënzerorde van monniken gezag te verwerven buiten de moderne stad Dijon. Naast geloften van armoede en onthouding, geloofden deze monniken dat toewijding aan harde arbeid hen dichter bij God bracht, en zo begonnen ze de rotsachtige heuvels van het vroege Bourgondië te cultiveren.

De cisterciënzers waren de eersten die beseften dat wijngaarden in verschillende regio’s een verscheidenheid aan druiven produceerden en dus verschillende wijnen produceerden. Ze kwamen tot de conclusie dat niet alle wijngaarden gelijk zijn gemaakt.

Gedurende honderden jaargangen hielden ze nauwgezet gedetailleerde gegevens bij van hun wijngaarden – waarin ze precies beschreven hoe en waar de wijnstokken bloeiden of verwelkten – en hoe de resulterende wijnen smaakten. Daarbij creëerden ze ’s werelds eerste oogstrapportages en bedachten tegelijkertijd het idee van terroir. Deze documenten, en het idee dat wijnen hun teeltlocaties weerspiegelen, hebben de wijnwereld permanent gevormd door van terroir een kritisch concept en verkoopargument te maken.

Omdat de monniken pinot noir-wijngaarden zagen als degene die druiven van de hoogste kwaliteit opleverden, werd het de officiële wijn voor gebruik in het sacrament van de communie.

Omdat Bourgondië niet op een belangrijke handelsroute lag, verkochten de cisterciënzerorders geen grote hoeveelheden wijn zoals hun buren in Bordeaux of de Loire-vallei. In tegenstelling tot de veel geadverteerde wijnen van Champagne, werden de monniken gedreven naar wijnen van hoge kwaliteit door religieuze toewijding, in plaats van geldelijk gewin.

Filips de Stoute, marketing en politiek

Gamay, de andere rode druif van Bourgondië, werd in 1395 door Filips de Stoute in de regio verboden en maakte de weg vrij om de Pinot Noir de officiële koning van de Bourgogne te maken. Het edict van Filips de Stoute is de moeite om even van wat dichter te bekijken, het is immers een mooi voorbeeld van hoe politiek de wijngeschiedenis heeft beïnvloed

Op 31 juli 1395 vaardigde Filips de Stoute, de hertog van Bourgondië, in Dijon een bevel uit om de gamay die in de wijngaarden in het hertogdom stond binnen vijf maanden uit te rukken en te vernietigen. De reden die hij daarvoor gaf was dat wijn van de druif schadelijk was voor de gezondheid.

De werkelijke reden was echter een economisch en politiek verhaal. Gamay is een vroegrijpende plant met grote trossen en hoge opbrengsten. Heel populair bij de wijnboeren dus. De kwaliteit van de wijnen haalde het echter niet bij die van de pinot noir, waar de reputatie van de wijnen van Beaune – en de rijkdom van de wijnhandelaren van het hertogdom – op gevestigd was. Het was dus een kwestie van marketing en een kwestie van geld.

Samen met een ijverige toewijding aan het land, leidden deze factoren ertoe dat Pinot Noir-wijnen werden geassocieerd met zowel kwaliteit als schaarste. Het leidde ertoe dat paus Urbanus V in de middeleeuwen weigerde terug te keren naar Rome omdat (om te parafraseren) “je in Italië geen wijn kan krijgen zoals deze.” Genoeg gezegd.

(jvdh)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20