Hoe opkomende jonge communisten in Rusland een onverwachte nieuwe bedreiging voor Poetin vormen

De Russische Communistische Partij staat bekend als het schoothondje van Vladimir Poetin en het Kremlin. De deal is dat de op een na grootste politieke partij in de Russische Federatie meeloopt in het gareel in ruil voor staatsfinanciering en andere extraatjes. Of beter: dat was zo. Steeds meer jonge communisten en hun linkse bondgenoten beginnen zich als een echte oppositie te gedragen. En ze zouden wel eens een onverwachte uitdaging kunnen zijn voor Poetin.

Waarom is dit belangrijk?

In tegenstelling tot andere oppositiegroepen waartegen het Kremlin hard optreedt, is de Communistische Partij een sterke politieke machine met een nationaal netwerk en diepe wortels in de Russische samenleving. Die op dezelfde manier muilkorven zou wel eens averechts effect kunnen hebben.

Mikhail Lobanov, een obscure universitaire wiskundedocent en een kandidaat voor de Communistische Partij bij de Russische parlementsverkiezingen, is zowat het nieuwe gezicht van de toenemende bedreiging voor het Kremlin. Bij de verkiezingen van vorige maand klopte hij bijna een spraakmakende, pro-Poetin-kandidaat in het zuidwesten van Moskou. Lobanov beweerde dat zijn overwinning door de autoriteiten was gestolen via een ondoorzichtig nieuw systeem van online stemmen.

Lobanov is het typisch voorbeeld van een nieuw cohort van uitgesproken, op sociale media vaardige communisten. Ze zwaaien niet met rode vlaggen en spreken niet in oud ideologisch jargon; ze zijn het oneens met het regime van Poetin over corruptie en armoede. Sommigen deden zelfs mee aan protesten ter ondersteuning van de aartsrivaal van Poetin, de gevangengenomen oppositieleider Alexei Navalny.

Een van de andere populaire jonge communisten is de 36-jarige Nikolai Bondarenko, een sociale mediavlogger uit Saratov aan de Wolga, ongeveer 1.300 kilometer ten zuidoosten van Moskou. Hij heeft meer dan 1,66 miljoen volgers en werd gearresteerd voor het bijwonen van pro-Navalny-demonstraties afgelopen winter. Een andere is Yevgeny Stupin, 38, communistische afgevaardigde in het stadsbestuur van Moskou en fel criticus van de politierepressie van demonstranten. Hij werd in januari aangehouden tijdens een pro-Navalny-bijeenkomst.

Beginnen echt krachtige tektonische platen in de Russische politiek te verschuiven?

De meeste Ruslandwaarnemers geloven dat de communisten bij de parlementsverkiezingen van 17-19 september veel meer stemmen hebben gehaald dan de officiële resultaten lieten zien en dat Poetins partij Verenigd Rusland eigenlijk veel lager scoorde dan officiële cijfers aangeven. Ambtenaren van het Kremlin houden vol dat de stemming eerlijk en nauwkeurig was.

Tot nu was de Communistische Partij nuttig voor het Kremlin, omdat ze anti-regimestemmen weghaalde en geen echte bedreiging vormde onder haar huidige leider, Gennady Zyuganov, een communist van de oude garde. Het Kremlin wil dat zo houden. Maar het zou wel eens kunnen dat een van de echt krachtige tektonische platen in de Russische politiek nu echt begint te verschuiven.

De Russische autoriteiten slaagden erin enkele populaire communisten uit te sluiten, zoals de fruit- en groentenmagnaat Pavel Grudinin, die in 2018 tegen Poetin streed voor het presidentschap. Bij de verkiezingen van vorige maand mocht hij zich niet kandidaat stellen voor de Doema, of het lagerhuis.

Anderen haalden het wel. Een van de nieuwe gekozen communistische afgevaardigden is bijvoorbeeld de fervente regimecriticus Oleg Mikhailov, 34, uit de Komi-republiek in het noorden van Rusland.

Het succes van Lobanov en Oleg Mikhailov is de manifestatie van een interessante trend waarbij regionale afdelingen van de Communistische Partij veel meer oppositiegericht zijn geworden. Voor het Kremlin is dit een reële bedreiging. De Communistische Partij is immers een sterke politieke machine met een nationaal netwerk.

De partij is nooit een bedreiging geweest onder de logge Zyuganov (77) die de partij sinds 1993 leidt. De laatste keer dat hij een serieuze dreiging vormde om daadwerkelijk een verkiezing te winnen, was 25 jaar geleden, tijdens de presidentsverkiezingen van 1996. Hij werd in april herkozen tot leider van de communisten op het partijcongres.

Het voorspelbare antwoord van het Kremlin

Lobanov, 37, die zichzelf een democratisch socialist noemt, kwam op voor de Communistische Partij, maar is geen lid. Na een onvermoeibare campagne haalde hij bij de verkiezingen ongeveer 11.000 stemmen meer dan zijn tegenstander, de pro-Kremlin staatstelevisiepresentator Yevgeny Popov, tenminste bij de op papier gedane stemmen. Het officiële resultaat, met online stemmen, gaf Popov de zetel met een marge van bijna 20.000 stemmen.

Verschillende door communisten geleide bijeenkomsten van 20 en 25 september die protesteerden tegen vermeende verkiezingsfraude werden niet alleen bijgewoond door partijleden, maar ook door jonge aanhangers van liberale pro-democratische partijen of aanhangers van Navalny. De politie heeft tientallen communistische activisten opgepakt voor een door communisten geleide demonstratie op zaterdag in het centrum van Moskou tegen de verkiezingsuitslag, en een aantal is sindsdien gearresteerd.

Dinsdag omsingelde de politie het juridische kantoor van de Communistische Partij in Moskou, minuten voordat de partijadvocaten van plan waren te vertrekken om gerechtelijke stappen te ondernemen tegen de verkiezingsresultaten. (Ze slaagden er later in om ze alsnog in te dienen.)

Averechts effect

“Ik weet dat ik misschien naar de gevangenis ga. Ik wil dat niet, maar ik weet dat het mogelijk is”, zei Lobanov, eraan toevoegend dat hij en andere oppositiefiguren vastbesloten waren om te vechten om de online stemresultaten teniet te doen en zich te verzetten tegen het gebruik van het systeem bij toekomstige verkiezingen.

De Communistische Partij verwierp de resultaten van een ondoorzichtig nieuw online stemsysteem in Moskou en zes andere regio’s. Communistische en anti-regimekandidaten stonden in veel races ver voor met de papieren stembiljetten, maar Poetins Verenigd Rusland won hun parlementszetels alsnog via de online stemresultaten.

Buiten Moskou, in regio’s waar niet online kon worden gestemd, scoorde de Communistische Partij, vooral in Oost-Rusland en Siberië. De partij won 15 zetels in de Doema en heeft er nu 57. Uit het resultaat blijkt de ontevredenheid van de mensen over de stijgende voedselprijzen, de uitholling van de reële lonen en een verhoging van de pensioenleeftijd.

In tegenstelling tot andere oppositiegroepen waartegen het Kremlin hard optreedt, is de Communistische Partij een sterke politieke machine met een nationaal netwerk en diepe wortels in de Russische samenleving. Die op dezelfde manier muilkorven zou wel eens averechts effect kunnen hebben.

Lees ook:

(kg)

Meer
Laatste update:
Laatste update:
Lees meer...
Markten
BEL20