Het Noorse elektrische auto-mirakel uitgelegd

Noorwegen was het eerste land dat vorig jaar meer elektrische auto’s verkocht dan benzine-, hybride- en dieselmotoren samen. Elektrische voertuigen met batterijen (BEV’s) waren er in de laatste maanden van 2020 zelfs goed voor twee derde van de verkoop. Hoe komt dat?

Noorwegen heeft een van de meest ambitieuze groene doelstellingen ter wereld en is van plan om de verkoop van alle nieuwe voertuigen op fossiele brandstof tegen 2025 geleidelijk stop te zetten. Het is nogal een tegenstrijdigheid in een land dat dankzij zijn olie- en gasinkomsten een van de rijkste ter wereld is geworden, zichzelf afhankelijk heeft gemaakt van olie en zich vastklampt aan verdere productie ervan, zelfs nu de wereld in toenemende mate fossiele brandstoffen afwijst.

Het West Hercules-boorplatform in de Skaanevik-fjord in Noorwegen.
Het West Hercules-boorplatform in de Skaanevik-fjord in Noorwegen. – Isopix

Enerzijds veilt de Noorse overheid exploratievergunningen voor olievelden in het fragiele Noordpoolgebied, anderzijds streeft ze naar een klimaatneutraal nationaal voertuigenpark in 2030. Dat laatste staat in het klimaatplan dat vorige week door de regering werd ingediend, net zoals de belofte dat de publieke sector vanaf volgend jaar alleen nog emissievrije voertuigen mag aanschaffen.

Water

Hoewel Noorwegen nog steeds een van de grootste olieproducenten ter wereld is, haalt het meer dan 90 procent van zijn stroom uit waterkrachtbronnen. Dat verklaart enigszins waarom de introductie van elektrische voertuigen er zo’n succes is: zolang de rivieren en watervallen niet opdrogen, is water een oneindige krachtbron die ook op voertuigen kan worden toegepast.

Zelfs in het noorden, waar de afstanden tussen de nederzettingen enorm zijn en de winterkou extreem, wint de elektrische auto aan populariteit. Volgens Christina Bu, hoofd van de Norwegian Electric Vehicle Association, was er in de herfst van vorig jaar een toename van 40 procent van het marktaandeel voor elektrische auto’s in de meest noordelijke districten van Noorwegen, Troms en Finnmark.

Achter dat succes schuilt een politieke strategie voor de lange termijn, volgens Bu. Volgens haar zitten we fout als we denken dat het Noorse succes allemaal om subsidies gaat. ‘Het draait allemaal om het belasten van wat we niet willen en het promoten van wat we wel willen’, gelooft ze.

Een erg mooi pakket voordelen

Dat lijkt dan een mooi staaltje van semantiek. Noorwegen heeft een van de hoogste belastingen ter wereld op wat het beschouwt als luxegoederen, waaronder ook auto’s vallen. En het valt moeilijk te ontkennen dat het pakket voordelen voor wie elektrisch rijden kiest, wel erg groot is.

Elektrische auto's mogen in Noorwegen in de busbaan (links) rijden.
Elektrische auto’s mogen in Noorwegen in de busbaan (links) rijden. – Isopix

Er is bijvoorbeeld geen belasting op de aankoop van elektrische voertuigen (een grote heffing in Noorwegen die ervoor zorgt dat de gemiddelde aankoopprijs van een traditionele auto er bijna dubbel zo duur is als in de EU). Bezitters van BEV’s moeten ook geen wegenbelasting betalen en ze kunnen gratis parkeren in sommige gemeentelijke parkeergarages. Er is ook verlaagde of gratis tol in sommige gebieden en 50 procent korting op sommige parkeergarages en op ferrytarieven. Plus je mag rijden op een busbaan als je een passagier vervoert.

Die ambitieuze strategie om elektrisch rijden te promoten gaat terug naar het einde van de jaren negentig, toen ze werd geïntroduceerd om de productie van Noorse elektrische auto’s te stimuleren en de uitstoot te verminderen. Zo is het niet helemaal uitgedraaid. In Noorwegen geproduceerde BEV’s vallen nog steeds op door hun afwezigheid, tot grote vreugde van buitenlandse autoproducenten.

Maar het aantal verkochte elektrische auto’s is enorm gestegen, van 3 procent van de totale verkoop in 2012 tot 54 procent in 2020. Er rijden 2,8 miljoen voertuigen op de wegen in Noorwegen en meer dan 260.000 zijn volledig elektrisch, bijna 9 procent van het totale aantal auto’s. Dit jaar zullen er in Noorwegen bijna 40 nieuwe BEV-modellen op de markt komen, meer dan het aantal fossiele brandstof- en hybride modellen.

Sociale druk

Psycholoog Per Espen Stoknes, parlementslid voor de Noorse Groenen, een TED-spreker en assistent-professor aan de BI Norwegian Business School, schrijft in zijn jongste boek over de psychologie van klimaatactie over dat Noorse succes met elektrische wagens. Hij ziet sociale druk als een grote factor daarin, met name in dichtbevolkte gebieden: ‘We hebben statistisch kunnen bewijzen dat als iemand in een straat een BEV koopt, de buren eerder geneigd zullen zijn snel te volgen.’

Feit is: hoe meer elektrische auto’s er worden verkocht, hoe moeilijker het is voor critici om gehoord te worden. Hoewel BEV’s in een lokale context milieuvriendelijk zijn, laten ze wereldwijd nog steeds een grote klimaatvoetafdruk achter. De fabricage van BEV-batterijen vereist dure en zeldzame metalen, terwijl de veilige verwijdering van gebruikte en kapotte batterijen een probleem is.

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20