Het mysterie van de Scheherazade: eigenaar enorm superjacht wordt angstvallig geheim gehouden. Is het Poetin zelf?

Van de Duitse Noordzeehavens tot de Franse Rivièra: de jacht op superjachten is open. In heel Europa jagen autoriteiten op luxeschepen van Russische oligarchen in een poging de bondgenoten van Vladimir Poetin pijn te doen. In Marina di Carrara, een klein Italiaans stadje aan de Toscaanse kust, wordt een van ’s werelds grootste, nieuwste en duurste superjachten – de Scheherazade – door de Italiaanse politie onderzocht. Maar er is een probleem: van wie is deze jacht een geschatte waard van 650 miljoen euro heeft? Is het van Poetin zelf?

Het jacht heeft twee helikopterdekken en is bezaaid met satellietkoepels. Binnen is er, zoals foto’s door een voormalig bemanningslid laten zien, een zwembad met een intrekbare afdekking die kan worden omgezet in een dansvloer. Er is een volledig uitgeruste fitnessruimte en de badkamers hebben armaturen van goud.

In de kleine wereld van de grootste superjachten (er zijn er wereldwijd slechts 14 die minstens 140 meter lang zijn), is de Scheherazade de enige waarvan geen eigenaar publiekelijk is geïdentificeerd. Dat heeft speculaties aangewakkerd dat het een miljardair uit het Midden-Oosten zou kunnen zijn of een superrijke Rus – misschien Poetin zelf.

De kapitein van het schip, Guy Bennett-Pearce, een Brits staatsburger, ontkent dat Poetin het jacht bezit of er ooit op is geweest. “Ik heb hem nog nooit gezien. Ik heb hem nog nooit ontmoet”, zei hij. Hij voegde eraan toe dat de eigenaar niet op een sanctielijst stond. Hij sloot niet uit dat de persoon een Rus zou kunnen zijn, maar weigert meer te zeggen over de identiteit van de eigenaar, daarbij verwijzend naar een “waterdichte geheimhoudingsverklaring” die hij en de bemanning van het schip hebben moeten ondertekenen.

Het mysterie over de eigenaar van het schip ontstond omdat er een ongebruikelijke mate van geheimhouding rond dit schip heerst

De Italiaanse financiële politie heeft in ieder geval een onderzoek geopend, en Italiaanse onderzoekers zijn vrijdag aan boord gegaan op zoek naar documenten. Maandagavond zei kapitein Bennett-Pearce dat hij “geen andere keuze” had dan documenten te overhandigen die de identiteit van de eigenaar onthullen aan de Italiaanse autoriteiten. Hij zei dat hij dat dinsdag zou doen en kreeg te horen dat ze “vertrouwelijk” zouden worden behandeld.

Het mysterie over de eigenaar van het schip ontstond omdat er een ongebruikelijke mate van geheimhouding rond dit schip heerst. Niet alleen tekenden aannemers en bemanningsleden geheimhoudingsovereenkomsten, zoals op veel superjachten, maar het schip heeft ook een hoes om het naamplaatje te verbergen. En toen het voor het eerst in de haven aankwam, bouwden arbeiders een hoge metalen barrière op de pier om het jacht gedeeltelijk voor toeschouwers te verbergen.

De Amerikaanse president Biden kondigde vorige week een gezamenlijke taskforce aan met Groot-Brittannië en de Europese Unie om op jacht te gaan naar activa, waaronder jachten, die mogelijk eigendom zijn van oligarchen in de invloedssfeer van Poetin en die sancties riskeren als reactie op de Russische invasie van Oekraïne. Er zijn sancties opgelegd aan honderden mensen en de lijst blijft groeien.

Het bepalen van de eigendommen die de superrijken verborgen willen houden, is niet evident

Vorige week namen de Franse autoriteiten het jacht Amore Vero bij Marseille in beslag terwijl het zich voorbereidde om te vertrekken. Het is eigendom van Igor Sechin, het hoofd van het Russische staatsoliebedrijf Rosneft. In Italië heeft de politie in Sanremo de Lena in beslag genomen, een jacht van Gennady Timchenko, een vriend van Poetin die de leiding heeft over een olie-exportbedrijf. In het nabijgelegen Imperia heeft de politie ook beslag gelegd op de Lady M, een jacht van Alexei Mordashov, de rijkste man van Rusland. Het lot van de Dilbar, een van ’s werelds grootste jachten die volgens de Verenigde Staten toebehoort aan de oligarch Alisher Usmanov, is onduidelijk. Het ligt in Hamburg en Duitse functionarissen houden blijkbaar de vergunningen tegen die nodig zijn opdat het jacht kan vertrekken.

Enkele van de grootste superjachten zijn eigendom van Russen die niet op de sanctielijst staan. De op één na grootste ter wereld, de Eclipse, met een raketafweersysteem en een mini-onderzeeër, is eigendom van Roman Abramovich, de miljardair die zijn eigendomsbelang in de Britse voetbalclub Chelsea verkoopt. Andrey Melnichenko, een miljardair kolenbaron, is eigenaar van een andere mastodont: Sailing Yacht A.

Het bepalen van de eigendommen die de superrijken verborgen willen houden, is niet evident, vooral zonder een juridisch bevelschrift, omdat ze vaak ijverig worden bewaakt door private bankiers en advocaten en weggestopt zitten in ondoorzichtige shell corporations in offshore-paradijzen. De Scheherazade vaart onder de vlag van de Kaaimaneilanden en de eigenaar, Bielor Assets Ltd., is geregistreerd op de Marshalleilanden. Het managementbedrijf van het jacht, dat volgens kapitein Bennett-Pearce ook op de Kaaimaneilanden is geregistreerd, werkt vanaf het schip en gebruikt een huurvilla in het nabijgelegen Lucca als adres.

Iedereen in Marina di Carrera noemt het schip het jacht van Poetin, maar niemand weet van wie het echt is

Locals hebben hun eigen theorie over het eigendom van het schip. Sommigen hebben mensen aan boord Russisch horen spreken. En Scheherazade is ook de titel van een symfonie van de Russische componist Nikolai Rimsky-Korsakov. Iedereen in Marina di Carrera noemt het schip het jacht van Poetin, maar niemand weet van wie het echt is.

Een ander, kleiner schip, de Graceful, is al lang verbonden met de Russische leider en staat bekend als “het jacht van Poetin”. Het verliet Duitsland en voer naar de Russische haven van Kaliningrad, slechts enkele weken voor de invasie van Oekraïne.

Amerikaanse regeringsfunctionarissen hebben er al op gewezen dat Poetin zelf officieel weinig bezit; veel van de luxueuze huizen of schepen die hij gebruikt, zijn eigendom van oligarchen. Poetin blijkt een voorliefde te hebben voor grote pleziervaartuigen. Tijdens zijn tijd als leider van Rusland is hij gefotografeerd op jachten van de noordelijke uitlopers van Rusland tot de Zwarte Zee in het zuiden. Afgelopen mei maakte hij samen met Alexander Loekasjenko, de president van Wit-Rusland, een cruise op een jacht in de badplaats Sochi aan de Zwarte Zee.

De bouwer van de Scheherazade, Lurssen Group, wiens website klanten “volledige vertrouwelijkheid” belooft, weigert ook commentaar te geven over de eigenaar. Tot juni 2020, toen het voltooide schip de pier in Bremen, Duitsland verliet, had het de codenaam “Lightning”. Hetzelfde bedrijf bouwde het nog grotere superjacht de Dilbar. Een soortgelijk gigantisch jacht, met de codenaam “Luminance”, wordt nu gebouwd door Lurssen en moet volgend jaar worden voltooid.

Tijdens elk van de afgelopen twee zomers is het jacht naar Sochi gevaren, de laatste keer begin juli 2021

Ongeveer 70 procent van de bemanning van de Scheherazade is Russisch, volgens kapitein Bennett-Pearce. En tijdens elk van de afgelopen twee zomers is het jacht naar Sochi gevaren, de laatste keer begin juli 2021. De constructie van het schip werd beheerd door Imperial Yachts, een bedrijf in Monaco dat, zo meldt Reuters, de Amore Vero beheert, het in beslag genomen jacht van Sechin.

Een voormalig bemanningslid, die vanwege de geheimhoudingsverklaring anoniem sprak met de New York Times, zei dat scheepsmaten de Scheherazade “Poetins jacht” noemden. Hij beweert dat het schip werd bemand door een internationale bemanning tijdens “boss off”-tijden; maar als de “baas aan boord was” werd de bemanning vervangen door een volledig Russische staf. In de weken voor de reis van de Scheherazade in 2020 naar de Zwarte Zee werd zelfs de buitenlandse bemanning ontslagen.

Het voormalig bemanningslid leverde foto’s aan van roosters van zowel internationale als Russische bemanningsleden. The New York Times heeft via sociale media, telefoon of e-mail contact opgenomen met ten minste 17 van hen. Weinigen reageerden. Een van de Russen zei “dat het gevaarlijk zou zijn om te praten”.

De andere piste en Duizend-en-een-nacht

Volgens kapitein Bennett-Pearce is het verhaal van de wisselende bemanning onzin. Veel van de hogere officieren van het schip komen uit Groot-Brittannië, Nieuw-Zeeland en Spanje. Veel internationale bemanningsleden werden in 2020 inderdaad ontslagen, maar ze werden volgens de kapitein vervangen door Russen “die niet de hoge salarissen en voordelen eisten die hun voorgangers hadden”.

Er is een andere piste. De Scheherazade deelt z’n naam met een personage uit Duizend-en-een-nacht. Het kaderverhaal vertelt dat koning Sjahriaar door zijn vrouw bedrogen was. Ze had gevreeën met een van haar slaven. Sjahriaar laat zijn vrouw en de betreffende slaaf daarop doden. Na verloop van tijd besluit de koning om nooit meer gekwetst te worden en voortaan elke avond een nieuwe maagd te huwen en haar na de huwelijksnacht de volgende ochtend ter dood te laten brengen.

De schrandere dochter van de grootvizier, Scheherazade, wil de dagelijkse executies van jonge vrouwen een halt toe roepen en vraagt haar vader om haar als bruid aan de koning aan te bieden. Ze heeft een plan om aan de executie te ontkomen en na met de koning gevreeën te hebben, vertelt zij hem een verhaal maar stopt abrupt op een spannend moment. Om te weten hoe het afloopt, spaart de koning haar. De volgende nacht komt het vervolg maar als het verhaal uit is begint Scheherazade aan een nieuw verhaal. Dit houdt ze 1001 nachten vol en elke nacht wordt afgesloten met een onvoltooid verhaal. Ondertussen schenkt zij Sjahriaar enkele kinderen. Wanneer de verhalen uiteindelijk ten einde zijn, is de koning zo van haar gaan houden, dat hij haar gratie schenkt en ze zijn definitieve vrouw mag worden.

De Scheherazade maakte in september 2020 een korte trip naar de Rode Zee en deed de Egyptische havenstad Hurghada aan. Maar meestal blijft hij in Marina di Carrara, waar hij sinds september vorig jaar ligt. De naam zou dus kunnen wijzen in de richting van een miljardair in het Midden-Oosten.

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20