Het economisch drama van de Spaanse ontvolking

In 23 van de 50 Spaanse provincies is de bevolking op 70 jaar tijd gehalveerd. Met dat verlies aan menselijk kapitaal verloor het zuiderse land ook heel wat economisch gewicht.

De Spaanse leegloop is een oud zeer. De gebieden worden zelfs het ontvolkte Spanje oftewel España vaciada’ genoemd. Maandag verschijn een rapport van onderzoeksbureau Funcas dat Spanje met de neus op de feiten drukte.

In 1950 waren de 23 provincies – die zich voornamelijk maar niet uitsluitend in het Spaanse binnenland bevinden – goed voor 34,1 procent van de totale bevolking van het land. Destijds genereerden ze tezamen 26,7 procent van de Spaanse bruto toegevoegde waarde (oftewel gva, een parameter die de bijdrage in euro weergeeft van een gebied aan de totale economie) en 33,5 procent van de totale tewerkstelling.

Vandaag herbergen dezelfde gebieden nog slechts 18,1 procent van de Spaanse bevolking, produceren ze in totaal nog 16,1 procent van de gva, en vindt louter 17 procent van de totale tewerkstelling er plaats.

Plattelandsvlucht onder Franco

Het gaat vooral om landelijke gebieden. De industrialisatie van de landbouw zorgde in de Spaanse rurale dorpjes voor een opmerkelijke plattelandsvlucht. De toenmalige dictator Franco wilde zijn land in sneltempo moderniseren.

Met de doorgedreven mechanisatie van de landbouw zagen landarbeiders hun inkomen in rook opgaan. Tegelijk waren er werkkrachten nodig om de stookovens van gloednieuwe fabrieken in de steden te bemannen. De ontvolking van het Spaanse platteland was onomkeerbaar ingezet.

De provincies waar de ontvolking het grootst was, hadden ook te maken met een knoert van een vergrijzing. Dat brengt ons tot de huidige situatie: 90 procent van de Spanjaard zit opeengepakt in ongeveer 1500 steden, op minder dan een derde van het grondgebied.

Volgens de denktank Economistas sin Fronteras zullen er de komende jaren een kleine 2.000 dorpen verdwijnen wegens een gebrek aan inwoners. Spanje is – net als Italië – een van de Europese landen die naar verwachting meer dan de helft van zijn bevolking gaat verliezen tegen 2100.

Economische anemie

Dat langzame leegbloeden van rurale gebieden heeft natuurlijk zware economische gevolgen. Nergens in de EU is er meer jeugdwerkloosheid dan in Spanje. 40,7 procent van de -25jarigen zit zonder werk.

In zeven van de zwaarst getroffen gebieden, die zich vooral in de streek rond Madrid bevinden, ligt de cumulatieve groei van het bbp sinds 1950 een procentpunt onder het nationale gemiddelde.

De ontvolking stelt de staat voor een serieus probleem, er is de facto sprake van twee Spanjes: het ‘ontwikkelde deel’ en het ‘lege deel’. Het thema staat al jaren hoog op de politieke agenda en er wordt ingezet op een herbevolkingsstrategie met buitenlanders. Voorlopig weegt dat echter veel te licht om het tij te keren.

Lees ook:

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20