Groene lichten, blauwe tranen: het andere, echte Squid Game

De afgelopen vier maanden zijn bijna elke nacht tientallen, vaak honderden Chinese inktvisboten de zee opgegaan voor de kust van de Matsu-eilanden nabij de onzichtbare grens die bekend staat als de mediaanlijn, de onofficiële buffer tussen Taiwan en China. Ze hullen de eilanden in fluorescerend groen licht door de groene LED-lampjes die ze gebruiken om inktvissen te lokken. Bewoners zeggen dat de lichten het toerisme en het zeeleven bedreigen en dat het gewoon een nieuwe intimidatietaktiek is van de Chinezen. Een Squid Game. Maar dan een echte.

Waarom is dit belangrijk?

De kwestie van de groene lichten is geen bedreiging in termen van geweren en kanonnen, maar in termen van psychologische druk. Het fenomeen past in het groeiende gebruik van de "grijze zone-tactiek" door Peking: niet-militaire acties die erop gericht zijn een vijand te intimideren of uit te putten, maar die geen krachtige reactie uitlokken.

De jongste vier maanden, elke avond als de schemering invalt, verschijnen één voor één groene lichten aan de horizon bij Matsu, een keten van Taiwanese eilanden voor de Chinese kust. Al snel vult een griezelige, fluorescerende gloed de nachtelijke hemel. De lichten, die door Chinese vissers worden gebruikt om inktvissen aan te trekken, zorgen ervoor dat de bewoners van Matsu zich al maanden ongemakkelijk voelen. Het is bedreigend, onnatuurlijk, alsof je in een sciencefictionfilm zit, zeggen ze. Ze hebben het gevoel dat ze worden belegerd.

De Chinese vissersvloot is volgens de eilandbewoners één van de nieuwste tactieken van Peking om te laten voelen dat het Taiwan als zijn eigendom claimt. De kwestie van de groene lichten is geen bedreiging in termen van geweren en kanonnen, maar in termen van psychologische druk. Het fenomeen past in het groeiende gebruik van de “grijze zone-tactiek” door Peking: niet-militaire acties die erop gericht zijn een vijand te intimideren of uit te putten, maar die geen krachtige reactie uitlokken.

Groene lichten, blauwe tranen

De Matsu-archipel is een eilandengroep oostelijk van het Chinese vasteland. De archipel ligt in de Straat van Taiwan, nabij de monding van de Minrivier. De archipel waarvan het dichtstbijzijnde eiland op slechts 9,6 kilometer van de Chinese kustprovincie Fujian ligt, was tientallen jaren de frontlinie van de gevechten tussen de rivaliserende Chinese regeringen onder leiding van de Chinese Communistische Partij en de Nationalistische Partij, die zich na de nederlaag in 1949 terugtrokken in Taiwan. In de jaren 70 werd Matsu nog zwaar gebombardeerd en beschoten.

Tegenwoordig zijn de eilanden, waar ongeveer 13.400 mensen wonen bezaaid met herinneringen aan dat conflict. Bunkers en tunnels op een heuvel zijn omgebouwd tot cafés en hostels. Maar de groene lichten van de inktvisboten – die door de lokale bevolking spottend de “Matsu Aurora” worden genoemd – zijn een manifestatie van aanhoudende spanningen.

Matsu is afhankelijk van toerisme. Bezoekers komen voor zijn “blauwe tranen”, een fosforescentie in het water veroorzaakt door algen. Bewoners zeggen dat de groene lichten het levensonderhoud en ecotoerisme ondermijnen.

Er zijn nu honderden Chinese inktvisboten, voornamelijk vissers uit de provincie Fujian. Die zeggen dat het vangen van verse inktvis – populair in hotpot of gegrild geserveerd – populairder is geworden vanwege de afnemende aanvoer van andere hoogwaardige vangsten. Volgens officiële gegevens hebben de meer dan 40.000 geregistreerde vissersvaartuigen van Fujian in zowel 2018 als 2019 meer dan 52.000 ton inktvis gevangen. Onofficieel is het wellicht een pak meer – een goeie boot haalt al snel 200 kilo inktvis per nacht op. De inktvis kan tot bijna 3 euro per kilo verkopen.

Illegale visserij en baggerboten

De groene lichten in het water zijn effectief in het lokken van inktvissen. Volgens de bewoners van Matsu gebruiken de vissers veel te sterke lampen. Maar de Chinese autoriteiten ontkennen dat. Het Taiwan Affairs Office stelt dat “de Chinese autoriteiten strikte eisen hanteren voor het reguleren van lichtvisserij”. “Met licht vissen is een legale en traditionele manier van vissen en ook een gangbare internationale visserijpraktijk”, staat in een verklaring. En: “Op dit moment is de intensiteit van de lichten die door individuele boten in Fujian worden gebruikt voor het vissen op inktvis veel lager dan de relevante regelgeving”.

Er is niet alleen het groene licht. De lokale bevolking claimt dat Chinese vissersboten ook in hun wateren sluipen, en vissen in een zone die volgens Taiwan zich ongeveer 10 kilometer van de kust van Matsu uitstrekt. Ze zeggen daarvoor bewijs te hebben in de vorm van netten en kooien die achterblijven en die de visbestanden uitputten doordat vissen en andere zeedieren er in verstrikt geraken. Tussen april en september zijn meer dan 8 ton Chinese vallen in beslag had genomen. En dan zijn er nog Chinese baggerschepen die zand opscheppen in de zone voor bouwprojecten thuis.

Met 30 tegen honderden

Daar komt bij dat China de maritieme aanspraken van Taiwan niet erkent en gewoon beide zijden van de zeestraat als zijn grondgebied beschouwt. Sinds 2016 wordt er ook nog amper gecommuniceerd over de problematiek. Peking heeft sinds de verkiezing in dat jaar van Tsai Ing-wen (die de afgelopen dagen zwoer dat haar volk nooit zou “buigen voor druk” vanuit China) de bedreigingen tegen Taiwan alleen maar vergroot.

Ambtenaren in de Matsu-archipel zeggen dat ze weinig mogelijkheden hebben om China te confronteren over zaken als zand baggeren en invallen door Chinese boten. Volgens gegevens van de Taiwanese kustwacht werden in 2020 ongeveer 400 Chinese schepen vastgehouden of uitgewezen voor het oversteken naar de wateren van Matsu, het hoogste aantal in vijf jaar. De afdeling Matsu van de kustwacht patrouilleert de klok rond op de twee grootste eilanden van de archipel, maar hun teams van minder dan 30 mensen hebben ook maar zoveel slagkracht.

Nasa / Isopix

(bzg)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20