Elke dag meer sancties. Dus waarom wordt het idee dat ze Poetin gaan stoppen met de dag kleiner?

De oplossing van het Westen voor de met de dag gruwelijker wordende oorlog in Oekraïne: meer sancties. De realiteit is dat de sancties ook niet veel meer zijn dan een experiment. De geglobaliseerde wereld heeft immers nog nooit te maken gehad met een leider van dit niveau die van oorlogsmisdaden wordt beschuldigd, wiens land een landmassa heeft die 11 tijdzones beslaat, een van ’s werelds grootste olie- en gasleveranciers is en het grootste arsenaal aan kernkoppen bezit op de planeet.

Het idee is dat het Oekraïense leger en het volk lang genoeg stand kunnen houden tegen de Russische blitzkrieg, en dat de sancties de economie van Poetin zo diep beginnen te kwetsen en de goedgevulde zakken van zijn trawanten zo diep treffen, dat de Russische president niet anders meer kan dan een compromis te accepteren. Als Poetin doorgaat, zullen hij en al zijn trawanten nooit meer de appartementen in Londen en New York zien die ze met al hun gestolen rijkdommen hebben gekocht. Er zal geen Davos meer zijn en geen St. Moritz meer. In plaats daarvan zullen ze allemaal worden opgesloten in een grote gevangenis genaamd Rusland – met de vrijheid om alleen naar Syrië, de Krim, Wit-Rusland, Noord-Korea en misschien China te reizen. Hun kinderen worden uit particuliere kostscholen gegooid, van Zwitserland tot Oxford.

Het klinkt mooi. Maar de voorwaarde is natuurlijk dat het werkt

Het klinkt mooi. Maar de voorwaarde is natuurlijk dat het werkt. Het probleem: Rusland kent sancties. In 2009 motiveerde de dood van de in hechtenis zittende Moskouse anticorruptieadvocaat Sergei Magnitsky, Bill Browder, een ondernemer die vroeger in Rusland werkte, om bij de Amerikaanse regering te lobbyen om sancties tegen Rusland in te voeren.

Die Amerikaanse sancties werden in 2013 toegepast op 18 mensen die rechtstreeks verband hielden met de ondergang van Magnitsky of het onderzoek naar belastingfraude dat tot zijn gevangenisstraf leidde. Ze mochten geen bankrekeningen aanhouden in de VS of het land binnenkomen. Als reactie daarop verbood Rusland buitenlanders om Russische weeskinderen te adopteren. Later werden de sancties van de VS uitgebreid naar andere personen die betrokken waren bij mensenrechtenschendingen, terwijl andere landen, zoals het VK, soortgelijke regels invoerden.

Toen Russische troepen in 2014 de Krim binnenvielen, leidde dit opnieuw tot sancties tegen meerdere mensen. Deze waren niet alleen gericht op personen die direct betrokken waren bij mensenrechtenschendingen, maar ook op degenen die de schendingen organiseerden. Ze troffen onder meer olie-executive Igor Sechin, een persoon in de binnenste cirkel van Vladimir Poetin, en ook toen al werd gestipuleerd dat het een belangrijk signaal naar de president zelf was.

De sancties omvatten ook olie- en defensiebedrijven en banken, die bepaalden dat Amerikaanse bedrijven geen handel met hen mochten drijven. Moskou kondigde opnieuw tegensancties aan en verbood in de EU geproduceerde voedingsmiddelen. Dat leverde aardig wat video’s op van kaas en dergelijke die door een Russische bulldozer werden verpletterd, maar het had weinig effect op het westen. Of een tegenovergesteld: het waren vooral de fruitboeren bij ons die er onder leden.

Het BBP per hoofd van de Russische bevolking daalde in de twee jaar na de Krim en MH-17 met bijna 40%, dus de sancties waren aanzienlijk. Maar het beleid van Rusland veranderde niet

Toen vlucht MH-17 datzelfde jaar in de Donbas-regio werd neergeschoten, werden verdere sancties, onder leiding van de VS, ingeroepen tegen Russische oligarchen. Het meest getroffen was Sberbank, een van de grootste Russische banken. Rusland reageerde met een wet die inbeslagname van buitenlandse activa toestond, een wet die nooit is gebruikt. Het BBP per hoofd van de Russische bevolking daalde in de daaropvolgende twee jaar met bijna 40%, dus de sancties waren aanzienlijk. Maar het beleid van Rusland veranderde niet.

De nieuwe sancties tegen Rusland na de invasie van Oekraïne zijn aanzienlijk strenger dan voorheen. De buitenlandse tegoeden van de centrale bank zijn bevroren en Rusland kan niet lenen uit het buitenland. Russische banken kunnen het Swift-systeem ook niet meer gebruiken, waardoor het voor hen moeilijker wordt om geld naar banken in het buitenland te sturen. Betalen is een belangrijk onderdeel van import en export, en de beperkingen brengen risico’s met zich mee. Wanneer je dingen internationaal verstuurt, wat weken duurt, wil je er zeker van zijn dat je je geld snel terugkrijgt. Topbanken in Rusland mogen ook geen gebruik maken van het Amerikaanse banksysteem.

Duitsland, aanvankelijk terughoudend om Rusland sancties op te leggen, heeft de nieuwe Nord Stream 2-pijpleiding voor onbepaalde tijd opgeschort en belooft te desinvesteren van Russisch gas en olie. De EU en de VS beloven alle familieleden van alle oligarchen te vinden. Zwitserland is voor het eerst sinds 1815 niet neutraal. En voor het eerst in de geschiedenis is een zittende president het doelwit van individuele sancties. De intensiteit van internationale veroordeling en samenwerking is gewoon ongekend.

Wat zullen de sancties deze keer veroorzaken?

De militaire operatie in Oekraïne was vanaf het begin een schok voor de markt. Veel Russische aandelen waren op het moment van dit schrijven met 40-50% (in roebel) in waarde gedaald sinds de aankondiging van de Russische “vredesoperatie” in Donetsk en Loehansk op 21 februari. De beurs van Moskou is met ongeveer 30% gedaald en is de afgelopen handelsdagen gesloten geweest. Veel mensen hebben roebels verkocht om vreemde valuta te kopen, waardoor de wisselkoers met ongeveer 30% daalde, waardoor de verliezen van buitenlandse investeerders nog groter werden.

De Russische centrale bank heeft al voor meer dan 1 miljard dollar aan intern aangehouden buitenlandse reserves moeten verkopen om de wisselkoers te ondersteunen, en heeft exporteurs verplicht hun buitenlandse valuta te verkopen, en de rentetarieven meer dan verdubbeld.

Maar op de lange termijn lijkt Rusland echter veilig. Rusland heeft geen buitenlandse leningen nodig: de schuldenlast schommelt rond de 30% van het BBP in vergelijking met bijvoorbeeld de 102% van de VS. Rusland zal ook blij genoeg zijn als het moeilijker is om kapitaal uit Rusland te halen als gevolg van de verdrijving uit Swift. Jaarlijks worden miljarden dollars opgenomen, niet alleen door oligarchen die jachten kopen, maar ook door gewone mensen die hun spaargeld naar minder risicovolle rechtsgebieden verplaatsen.

De daling van de wisselkoers zal de Russische arbeiders relatief armer maken. Een hoge rente maakt het voor hen moeilijker om onroerend goed en auto’s te kopen. Als de overheid niet met een steunpakket komt, kan er werkloosheid ontstaan, zullen mensen hun huis kwijtraken en staan er misschien ergere dingen als hongersnood voor de deur. En zelfs met steun lijkt een verdere daling van het inkomen van de gemiddelde Rus op de lange termijn waarschijnlijk. Het inkomen van die Rus-in-de-straat is overigens nog steeds niet hersteld van de sancties van 2014.

Wat de oligarchen betreft, ze zullen zeker armer worden en moeten misschien nieuwe jachten kopen om in Rusland te zeilen als ze geen toegang hebben tot die in andere landen. Maar in wezen zullen ze nog steeds erg rijk en erg gelukkig zijn.

Op dit vlak hebben de Russen wel een geschiedenis. De heersers in het land hebben er nooit hun hand voor omgedraaid het eigen volk door de hel te laten gaan om een oorlog te winnen

Zal Rusland overleven? Waarschijnlijk. Veel mensen hebben er veel tijd aan besteed om ervoor te zorgen dat Rusland isolement kan doorstaan. Banken hebben bijvoorbeeld manieren bedacht om internationale overschrijvingen te vergemakkelijken zonder Swift te gebruiken. Ook zullen andere partijen, zoals China, waarschijnlijk de olie en aluminium kopen die niet meer door het westen zullen worden gekocht. Dus hoewel deze sancties Rusland pijn zullen doen, zullen ze Rusland niet breken.

Het valt ook te betwijfelen of dit alles Poetin ten val zal brengen. De steun voor hem is sowieso niet zo groot: waarom zou de regering zich anders overgeven aan massale verkiezingsfraude? Sancties die de gewone Russen armer maken, zullen in het totalitaire regime dat Poetin heeft gecreëerd de bevolking wellicht ook niet bewegen tegen hem. Op dat vlak hebben de Russen wel een geschiedenis. De heersers in het land hebben er nooit hun hand voor omgedraaid het eigen volk door de hel te laten gaan om een oorlog te winnen. Het eigen moedertje Rusland in brand zetten om uiteindelijk te winnen – lees: hun eigen hachje te redden? Zo versloegen ze Napoleon en Hitler bijvoorbeeld.

Dat de nu opgelegde sancties Poetin eigenlijk zouden moeten doen toegeven dat hij niet in staat was zijn visie te verwezenlijken om Oekraïne weer op te nemen in het Russische moederland, lijkt dan ook onwaarschijnlijk. Bovendien zou in het best mogelijk compromis Oekraïne formeel een deel van zijn grondgebied moeten afstaan ​​en accepteren dat het een permanent niemandsland tussen Rusland en de rest van Europa zou worden – hoewel het in ieder geval zijn nominale onafhankelijkheid zou behouden. Het zou ook vereisen dat iedereen de les negeert die al is geleerd dat Poetin niet kan worden vertrouwd om Oekraïne met rust te laten.

Bewijs van het succes van dit soort sancties op het geopolitieke toneel is sowieso flinterdun

Bewijs van het succes van dit soort sancties op het geopolitieke toneel is sowieso flinterdun. De sancties tegen Iran hebben er uiteindelijk bijvoorbeeld alleen maar toe geleid dat een man, beschuldigd van betrokkenheid bij ernstige mensenrechtenschendingen, waaronder de massale executie van duizenden gevangenen, daar vorig jaar president werd. Ebrahim Raisi was, cynisch genoeg, twee jaar voor hij werd verkozen vorig jaar, beland op de lijst van internationaal gesanctioneerden.

In 1992 werd Joegoslavië een breed scala aan westerse sancties opgelegd als gevolg van wreedheden in de Balkanoorlogen. Deze omvatten een sportverbod, een internationaal handelsverbod, zeeblokkades, een verbod op Joegoslavische luchtvaartmaatschappijen en een wapenembargo. Joegoslavië moest daardoor hyperinflatie doormaken. Toch gingen de wreedheden door. Het bloedbad in Srebrenica van meer dan 7.000 Bosnische mannen en jongens vond plaats in 1995. De sancties werden in 2001 opgeheven, na de interventie van de NAVO in 1999, en Slobodan Milosevic werd naar Den Haag gebracht. Dat zou je kunnen doen denken dat Poetin eenzelfde lot wacht. Met dat verschil: Milosevic had natuurlijk geen kernwapens.

Terwijl ondanks de opeenstapeling van sancties er vooralsnog geen indicatie is dat ze ook maar iets uithalen, is er wel iets anders dat duidelijker wordt: de vastberadenheid van Vladimir Poetin, die bereid blijkt zoveel mensen te doden als nodig is en zoveel van de Oekraïense infrastructuur te vernietigen als nodig is om Oekraïne als een vrije onafhankelijke staat uit te roeien en de Oekraïense cultuur en haar leiderschap weg te vagen.

(jvdh)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20