Eerste kop gerold: premier van Slovakije eerste wereldleider die moet aftreden vanwege Covid-controverse

Eind februari vertrok een Slovaaks militair vliegtuig in het holst van de nacht in het geheim naar Moskou. Toen het de volgende dag terugkeerde naar de oostelijke stad Kosice, was de Slovaakse premier Igor Matovic daar om het op het asfalt te ontmoeten en aan te kondigen dat het vliegtuig de eerste lading van een verwachte 2 miljoen doses van het Russische Spoetnik V-vaccin bevatte. Het zou hem zijn kop kosten.

In plaats van te worden geprezen als een held, kreeg Matovic al snel te maken met toenemende druk om af te treden te midden van een massale uittocht van topregeringsfunctionarissen. Velen van hen zeiden dat ze niet vooraf waren gewaarschuwd dat Matovic van plan was het vaccin te kopen, dat nog steeds niet is goedgekeurd door de toezichthouders van de Europese Unie.

Ooit beschouwd als een pandemisch succesverhaal, heeft Slovakije nu een van de hoogste sterftecijfers in de westerse wereld, en de fragiele regeringscoalitie is het afgelopen jaar steeds meer versplinterd. Voor sommige kabinetsleden was het besluit van Matovic om eenzijdig miljoenen niet-goedgekeurde vaccindoses aan te schaffen de druppel die de emmer deed overlopen.

‘Spuwen in het gezicht van onze Europese partners’

Zondag kondigde Matovic aan dat hij zou aftreden als premier en van plaats zou gaan ruilen met minister van Financiën Eduard Heger, een lid van zijn Obyčajní ľudia a nezávislé osobnosti-partij (OĽaNO, De Partij van gewone mensen en onafhankelijke persoonlijkheden). Daarmee zou de huidige coalitie kunnen verderwerken.

Het ontslag van Matovic kwam nadat de Slovaakse ministers van Volksgezondheid, Economie, Justitie, Onderwijs en Buitenlandse Zaken hun functie neerlegden, terwijl meerdere parlementsleden wegliepen van zijn centrumrechtse coalitie. Een van de parlementsleden die stopte, Tomas Valasek, uitte zijn bezorgdheid over het feit dat het kopen van het Russische vaccin neerkwam op ‘het in het gezicht van onze Europese partners spugen’.

Slovakije werd het afgelopen jaar bestuurd door een coalitie met vier partijen, wat vaak leidde tot onderlinge strijd. De Slowaakse president Zuzana Caputova riep vorige week op tot het aftreden van Matovic. Ze zei dat het geen tijd was voor beleidsvoerders om te kibbelen terwijl de pandemie ziekenhuizen en gezondheidswerkers in het land overweldigt.

Goed begonnen, maar snel bergaf

Slovakije heeft ongeveer 14.000 vaccindoses toegediend voor elke 100.000 mensen, vergelijkbaar met landen als Oostenrijk, Zwitserland en Noorwegen. Matovic had gehoopt de uitrol van vaccins in het land te versnellen door het Russische vaccin te kopen, omdat de Europese Unie de lidstaten niet verbiedt om hun eigen noodvergunning te verlenen voor geneesmiddelen die nog niet zijn goedgekeurd voor gebruik in het hele blok.

Maar het idee dat Slovakije het enige EU-land zou zijn naast Hongarije om het niet-goedgekeurde vaccin te gebruiken – of het besluit van Matovic om eenzijdig te handelen door het te kopen, viel in slechte aarde.

De frustratie over de aanpak van de coronacrisis in het land was al een poosje aan de gang. Aan het begin van de pandemie zorgden een strikte lockdown en grenssluitingen ervoor dat Slovakije het veel beter deed dan veel van zijn Europese buren. Maar naarmate de Covid-vermoeidheid toenam, werden de beperkingen opgeheven, en het land heeft nu meer sterfgevallen per hoofd van de bevolking door het virus dan de rest van Europa. In februari werden wel strengere nieuwe beperkingen aangekondigd, maar gezondheidsfunctionarissen klagen dat die amper worden nageleefd.

(tb)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20