Dubbel zoveel bliksem in 2021 in poolgebied als in afgelopen negen jaar samen en dat baart wetenschappers zorgen

Een regio waar waarnemingen van bliksem ooit zeldzaam waren, het noordelijkste gebied van de aarde, zag vorig jaar 7.278 blikseminslagen – bijna het dubbele van de voorgaande negen jaar samen. Die dramatische toename van bliksem zou een van de meest spectaculaire manifestaties van de klimaatcrisis kunnen zijn.

Arctische lucht mist doorgaans de convectieve warmte die nodig is om bliksem te creëren, dus de nieuwste bevindingen. Die werden gepubliceerd in het jaarlijkse bliksemrapport van het Finse bedrijf Vaisala, en baren wetenschappers zorgen. In de afgelopen 10 jaar was het totale aantal bliksemschichten ten noorden van de poolcirkel redelijk constant. Maar op de hoogste breedtegraden van de planeet – ten noorden van 80° – is de toename drastisch geweest. Met temperaturen die in het noordpoolgebied drie keer zo hoog zijn als het wereldwijde gemiddelde, is het volgen van bliksem in de regio een belangrijke indicator geworden van de klimaatcrisis.

Waarom meer bliksem in het Hoge Noorden?

Het verdwijnen van zee-ijs betekent dat er meer water kan verdampen, waardoor er meer vocht in de atmosfeer komt. Hogere temperaturen en atmosferische instabiliteit creëren de perfecte omstandigheden voor bliksem. Het volgen van hoe bliksemtrends in het noordpoolgebied veranderen, kan daarom veel onthullen over hoe de atmosfeer verandert als reactie op klimaatveranderingen. Veranderingen in de omstandigheden in het noordpoolgebied kunnen leiden tot meer extreme koude-uitbraken, meer hittegolven of extreme veranderingen in neerslag in Europa.

Het risico om door bliksem getroffen te worden in het noordpoolgebied is nog steeds laag, maar de verhoogde kans op bliksem zou een bedreiging kunnen vormen voor gemeenschappen die in het verleden niet vaak met bliksem te maken hebben gehad. Mensen op de vlakke toendra of oceaan zijn kwetsbaar voor blikseminslagen, en bliksem stelt elektrische en andere infrastructuur bloot aan schade.

Het bliksemt wereldwijd nu al 12 procent meer dan 100 jaar geleden

In de VS, waar in 2021 het op één na hoogste aantal blikseminslagen was, na Brazilië, werden 194 miljoen blikseminslagen geteld – 24 miljoen meer dan waargenomen in 2020. Het ligt allemaal in lijn met verwachtingen dat er een toename van 12% in de frequentie van blikseminslagen is met elke graad Celsius temperatuurstijging.

Dat vergroot het potentieel voor door bliksem veroorzaakte bosbranden. De verwoestende bosbranden die afgelopen zomer in Europa en Noord-Amerika woedden, werden op zijn minst gedeeltelijk veroorzaakt door bliksem. Doorgaans wordt minder dan 15% van de bosbranden in een bepaald jaar veroorzaakt door bliksem, maar door bliksem veroorzaakte branden vernielen meer oppervlakte dan door de mens veroorzaakte branden.

(lb)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20