Drugshandel is een van belangrijkste aanjagers wereldwijde ontbossing

Elk jaar verliest de wereld naar schatting 10 miljoen hectare bos, een gebied dat drie keer groter is dan België. Bijna alles daarvan gaat verloren in de tropen. Vier consumptiegoederen zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van de wereldwijde ontbossing: rundvlees, soja, palmolie en houtpulp- en papierproducten. Samen zijn deze grondstoffen verantwoordelijk voor het verlies van bijna 5 miljoen hectare aan bos per jaar. Maar er is ook een vijfde belangrijke drijfveer: de georganiseerde misdaad, met op kop de illegale drugshandel.

Waarom is dit belangrijk?

Het bevorderen van duurzame productie en consumptie is van cruciaal belang om de ontbossing wereldwijd een halt toe te roepen. Maar de wereldwijde toezeggingen om die ontbossing tot stilstand te brengen, zullen een beperkt effect hebben zolang de georganiseerde misdaad en illegale drugsmarkten niet aangepakt worden.

Tropische bossen slaan enorme hoeveelheden koolstof op en zijn de thuisbasis van ten minste tweederde van ’s werelds levende soorten, dus ontbossing heeft rampzalige gevolgen voor klimaatverandering en natuurbehoud. Bomen absorberen koolstofdioxide terwijl ze groeien, waardoor de opbouw van broeikasgassen in de atmosfeer wordt vertraagd – maar wanneer ze worden verbrand of gekapt, geven ze hun opgeslagen koolstof vrij, wat voor verdere opwarming zorgt. Het verlies van tropisch bos genereert zo bijna 50 procent meer broeikasgassen dan de wereldwijde transportsector.

Op de VN-conferentie over klimaatverandering in 2021 in Glasgow hebben meer dan 100 wereldleiders op 1 november beloofd de ontbossing tegen 2030 een halt toe te roepen. In de Verklaring over bossen en landgebruik schetsten de landen hun strategie, die zich richt op het ondersteunen van handels- en ontwikkelingsbeleid dat duurzame productie en consumptie bevordert. Overheden en particuliere bedrijven hebben bijna 20 miljard euro toegezegd om deze inspanningen te ondersteunen.

Rundvlees, een klasse apart

Van de belangrijkste producten die ontbossing bevorderen, is rundvlees een klasse apart. De rundvleesproductie wordt nu geschat als de grootste oorzaak van ontbossing wereldwijd, goed voor 41 procent van de wereldwijde bosverliezen. Alleen al in het Amazonegebied is de veeteelt verantwoordelijk voor 80 procent van de ontbossing. Van 2000 tot 2011 stootte de rundvleesproductie bijna 200 keer meer broeikasgassen uit dan soja en 60 keer meer dan palmolie in tropische landen met hoge ontbossingspercentages.

Rundvlees wordt in veel landen geproduceerd, maar veroorzaakt vooral bosverliezen in Latijns-Amerika. Op de savannes van Afrika bezuiden de Sahara en de vlakten van het middenwesten van de VS graast vee zonder direct bij te dragen aan ontbossing. De rundvleesproductie in deze regio’s draagt ​​echter indirect bij aan ontbossing door de toenemende vraag naar voer op basis van soja. De wereldwijde productie van runderen stimuleert ook de klimaatverandering omdat runderen methaan uitstoten, een krachtig broeikasgas.

Palmolie in bijna helft van in supermarkt verhandelde producten

Samen zorgen soja en palmolie voor bijna 10 procent van de ontbossing per jaar – bijna 1 miljoen hectare. Het vrijmaken van land voor palmolieplantages zorgt voor een grootschalige vernietiging van regenwouden in Indonesië en Maleisië, waar de meeste palmolie ter wereld wordt geproduceerd, en vernietigt het leefgebied van bedreigde en bedreigde diersoorten zoals orang-oetans, olifanten en tijgers. Meer recentelijk is de palmolieproductie uitgebreid naar andere delen van Azië, Centraal- en Zuid-Amerika en Centraal- en West-Afrika.

Palmolie is de meest geproduceerde, geconsumeerde en verhandelde plantaardige olie. Ongeveer 60 procent van de 66 miljoen ton die jaarlijks wereldwijd wordt geproduceerd, wordt gebruikt voor de productie van energie in de vorm van biobrandstof, stroom en warmte. Ongeveer 40 procent wordt gebruikt voor voedsel, diervoeder en chemische producten. Palmolie is een ingrediënt in de helft van alle producten die in de supermarkt te vinden zijn, waaronder margarine, shampoos, diepvriespizza’s en wasmiddelen.

Soja, meubels en papier

De sojaproductie is de afgelopen 20 jaar wereldwijd verdubbeld. Bijna 80 procent van de wereldwijde soja wordt gevoerd aan koeien, kippen, varkens en kweekvis. Deze vraag weerspiegelt de verdrievoudiging van de wereldwijde vleesproductie in de afgelopen 50 jaar. De resterende soja wordt grotendeels gebruikt voor de productie van plantaardige olie en biodiesel. De mens consumeert direct slechts 6 procent in de vorm van tofu, sojamelk, edamame en tempeh.

De Verenigde Staten en Brazilië produceren bijna 70 procent van de jaarlijkse sojaoogst van 350 miljoen ton in de wereld. Brazilië heeft de Amerikaanse productie de afgelopen 30 jaar snel ingehaald, met rampzalige gevolgen voor de tropische bossen in het Amazonegebied.

Houtproducten zijn verantwoordelijk voor ongeveer 5 procent van de jaarlijkse wereldwijde ontbossing, of ongeveer 500.000 hectare per jaar. Hout wordt veel gebruikt voor woningbouw en meubels, en ook als pulpbron voor papier en stof. En in lage-inkomenslanden en plattelandsgebieden is het een belangrijke brandstofbron voor verwarming en om te koken.

De drie grootste papierproducerende landen zijn de VS, Canada en China, maar ook tropische landen zijn belangrijke pulp- en papierbronnen geworden. Houtplantages zijn goed voor een groeiend aandeel van tropische houtproducten, maar er is onenigheid over de vraag of deze aanpak duurzamer is dan het kappen van natuurlijke bossen. In Indonesië werden tussen 2001 en 2016 meer bossen gekapt om houtplantages aan te leggen dan voor de productie van palmolie.

Tot 60 procent illegale houtkap in Zuid-Amerika is “narco-ontbossing”

Het verduurzamen van de toeleveringsketens voor deze vier grondstoffen is een belangrijke strategie om ontbossing terug te dringen. Maar vooral in tropische bossen speelt een andere industrie een belangrijke rol: de georganiseerde misdaad. Grote, lucratieve industrieën bieden mogelijkheden om geld te verplaatsen en wit te wassen; als gevolg daarvan wordt in veel delen van de wereld ontbossing veroorzaakt door de drugshandel.

In Zuid-Amerika en Midden-Amerika vormen drugshandelorganisaties de voorhoede van ontbossing. Wetenschappers schatten dat 30 procent tot 60 procent van de ontbossing in de regio “narco-ontbossing” is. Drugshandelaren kappen illegaal bossen in de Amazone en verstoppen cocaïne in houttransporten naar Europa. Ze kappen ook illegaal om vee te kunnen houden in beschermde gebieden in Midden-Amerika om geld wit te wassen en drugssmokkelgebied te claimen.

Forest Trends, een Amerikaanse non-profitorganisatie die marktgebaseerde benaderingen van bosbehoud promoot, schat dat bijna de helft van de ontbossing voor commerciële producten zoals vee, soja, palmolie en houtproducten gelieerd is aan georganiseerde misdaad. Volgens de analyse van de groep is de export die verband houdt met illegale ontbossing jaarlijks 61 miljard dollar waard en is deze verantwoordelijk voor 25 procent van de totale wereldwijde tropische ontbossing.

Niet alle grootschalige illegale ontbossing is gekoppeld aan drugshandelorganisaties. Maar ze is dus bijna altijd verbonden met de georganiseerde misdaad. Het bevorderen van duurzame productie en consumptie is van cruciaal belang om de ontbossing wereldwijd een halt toe te roepen. Maar de wereldwijde toezeggingen om de ontbossing te stoppen, zullen een beperkt effect hebben zolang de georganiseerde misdaad en illegale drugsmarkten niet aangepakt worden.

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20