Drie gewesten, drie richtingen naar groei

Er zijn belangrijke economische verschillen tussen de gewesten, en die verschillen zijn niet vrijblijvend. De beste manier om tot een krachtdadig beleid te komen dat de economische prestaties in elk van de gewesten versterkt, loopt allicht via meer beleidshefbomen in regionale handen met bijhorende financiële responsabilisering. 

Vlaanderen, Wallonië en Brussel lijken soms verschillende werelden. Niettemin blijven er sterke economische banden tussen de regio’s. Zo blijven voor elk van de gewesten de andere gewesten de belangrijkste ‘externe’ afzetmarkt, en zijn de banden tussen de gewesten duidelijk sterker dan die tussen elk van de gewesten en hun respectievelijke buitenlandse handelspartners. Dat neemt niet weg dat er tussen de regio’s ook op economisch vlak belangrijke verschillen zijn, en die zijn niet vrijblijvend. 

Regionale verschillen

  • Economische groei: Vlaanderen groeit al decennialang sneller dan Wallonië en Brussel. Sinds 1955 liet Vlaanderen in drie jaar op vier een sterkere groei optekenen dan de andere gewesten. Zo is de welvaartskloof tussen Vlaanderen Wallonië opgelopen tot 40 procent en die neemt nog altijd verder toe.
  • Belang van de overheid: in Wallonië is de publieke sector goed voor 27 procent van de economische activiteit, wat tot de hoogste van Europa hoort. In Vlaanderen is dat 18 procent. 
  • Arbeidsmarkt: in 2020 was in Vlaanderen drie op vier van de 20- tot 64-jarigen aan het werk. In Wallonië lag de werkzaamheidsgraad in 2020 op 64,6 procent, in Brussel was dat 61,3 procent. Beide horen tot de zwakste regio’s van Europa.
  • Onderwijs: 15 procent van de Waalse 18- tot 24-jarigen volgt geen onderwijs of opleiding en is ook niet aan het werk, een groep die permanent verloren dreigt te gaan voor de arbeidsmarkt. In Vlaanderen is dat 9 procent.  
  • Armoede: voor verschillende armoedeïndicatoren horen Wallonië en zeker Brussel bij de zwakste regio’s van Europa, terwijl Vlaanderen het vrij goed doet. In Vlaanderen wordt 1,9 procent van de bevolking geconfronteerd met ernstige materiële deprivatie, een meer harde maatstaf van armoede, terwijl dat in Wallonië oploopt tot 6,7 procent en in Brussel zelfs tot 10,6 procent.

Geen convergentie

In normale omstandigheden zou de economisch sterkere regio mensen en kapitaal aantrekken en/of zou de economisch zwakkere regio via lagere lonen en goedkopere terreinen en gebouwen een concurrentieel kostenvoordeel opbouwen dat dan de basis kan vormen voor het aantrekken van nieuwe activiteiten. Op het niveau van de gewesten zijn dat soort mechanismen verstoord. De pendel vanuit Wallonië naar Vlaanderen is de voorbije jaren net afgenomen. En door het federale keurslijf van de loonvorming, de sociale zekerheid, de fiscaliteit en het arbeidsmarktbeleid is het voor de zwakkere regio’s moeilijk om een significant concurrentieel voordeel op te bouwen. 

Convergentie tussen de regio’s zal vooral vanuit het beleid moeten komen. Zoals het er nu naar uitziet, kunnen de verwachtingen op dat vlak best bescheiden blijven. Vandaag lijkt de klemtoon in het publieke debat in Wallonië eerder te liggen op het versterken van allerlei sociale rechten, dan op productiviteitsverhogende hervormingen, kwaliteitsvoller onderwijs of het activeren van niet-werkenden op actieve leeftijd. In die zin is het hoogst twijfelachtig dat de regionale beleidskeuzes de komende jaren een proces van convergentie op gang zullen brengen.

Beleid op maat

Gezien de sterke economische banden heeft elk van de gewesten er belang bij dat de andere gewesten economisch sterk presteren. Dat zou belangrijke economische spillovers opleveren, en zou ook de persistente interregionale transfers inperken. In het hele debat over onze staatsstructuur zou een cruciale vraag dan ook moeten zijn: ‘welke staatsstructuur kan de economische prestaties van de regio’s het best ondersteunen?’. Van de huidige staatsstructuur is totnogtoe niet gebleken dat die een economische inhaalbeweging van de achterblijvende gewesten ondersteunt. Integendeel, de economische divergentie neemt nog toe, wat zich ook weerspiegelt in uiteenlopende beleidsvoorkeuren in de regio’s. 

De beste manier om de regio’s hun beleid te laten afstemmen op hun specifieke omstandigheden en op hun politieke voorkeuren is om hen de hefbomen van dat beleid zo veel mogelijk zelf in handen te geven. Dat geldt bij uitstek voor het arbeidsmarktbeleid. Op die manier kan elk van de gewesten echt gaan inzetten op de eigen specifieke probleempunten. Daaraan moet dan ook onvermijdelijk een zekere financiële responsabilisering van de gewesten gekoppeld worden. Dat betekent niet dat er geen ruimte is voor interregionale solidariteit, maar wel dat de regio’s de vruchten van hun eigen inspanningen kunnen plukken. Meer beleidshefbomen in regionale handen met bijhorende financiële responsabilisering is allicht de beste manier om tot een krachtdadig beleid te komen dat de economische prestaties in elk van de gewesten versterkt.


De auteur Bart Van Craeynest is hoofdeconoom bij Voka en auteur van het boek Terug naar de feiten

Meer
Mijn Volglijst

Beursupdate: AEX op Wall Street

07/12/2021 22:12

(ABM FN-Dow Jones) Op Wall Street zijn dinsdag zeven van de acht AEX-genoteerde fondsen ten opzichte van het slot in Amsterdam lager gesloten. Shell en ArcelorMittal waren de sterkste dalers.

Aegon (-0,60%)ArcelorMittal (-0,70%)ASML (-0,31%)ING Groep (-0,36%)Philips (+0,01%)RELX (-0,06%)Royal Dutch Shell (-1,26%)Unilever (-0,07%)

Euro/dollar: 1,1270

Op basis van de bovenstaande koersuitslagen zou de AEX index, die sloot op 805,78 punten, zijn geëindigd op 803,14 punten.

Door: ABM Financial News.

Lees meer...
Markten
Lees meer...
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20