Dit is de bijzonder onheilspellende waarschuwing die Omikron ons brengt

De Omikronvariant van het coronavirus is, zoals verwacht, vooral uitgedraaid op een goed nieuws-show. En, puur als het gaat om de heersende pandemie, klopt dat ook absoluut. Er is echter iets aan Omikron dat groot onheil voorspelt naar de toekomst toe.

Waarom is dit belangrijk?

Wat Omikron toont is dat we anno 2022 geen effectieve manier hebben om de verspreiding van een erg besmettelijk virus te stoppen - de waarschuwing die Omikron inhoudt is simpel: we zijn schrikbarend kwetsbaar als er ooit iets opduikt dat even besmettelijk is, maar wél veel dodelijker of ziekmakend is.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) schat dat tegen de tijd dat de huidige golf volledig is verdwenen de helft van de Europeanen besmet zal geraken met de Omikronvariant van Covid-19. In de VS gaat het om 40 procent van de Amerikanen. En bijna al die besmettingen zullen tussen half december en begin februari hebben plaatsgevonden. Wat dat betekent is dat nog nooit eerder zoveel mensen in zo’n korte tijd met een opkomend virus zijn besmet.

Vroeger was misschien niet alles beter, maar wel trager

Gedurende het grootste deel van de geschiedenis reisden ziekten veel langzamer, gedragen door reizigers op boten of paarden. Het duurde jaren voordat grote historische plagen zoals de Zwarte Dood zich over Europa en Azië verspreidden. Of, neem de grootste door infectieziekten veroorzaakte massale sterftegevallen in de geschiedenis, de verspreiding van pokken en andere ziekten door Europeanen in het nieuw ontdekte Amerika.

Vóór de komst van conquistador Cortés wordt de Mexicaanse bevolking geschat op ongeveer 25 tot 30 miljoen. Vijftig jaar later was die teruggebracht tot 3 miljoen, voornamelijk door infectieziekten. Naar schatting 55 miljoen inheemse mensen stierven na de Europese verovering van Amerika die begon in 1492. Tegen 1700 waren er minder dan 5.000 inheemse Amerikanen in het zuidoostelijke kustgebied van de Verenigde Staten. Alleen al in Florida woonden daar in 1520 naar schatting nog 700.000 indianen, maar tegen 1700 was lag dat aantal rond de 2.000. Maar zelfs die vreselijke tol had jaren nodig om zich te voltrekken.

Twee miljard mensen besmet in nauwelijks drie maanden

Maar nu, dankzij onze veel meer onderling verbonden wereld, had een ongelooflijk besmettelijk virus slechts dik drie maanden nodig vanaf het moment dat het voor het eerst werd ontdekt – 11 november in Botswana – tot het moment waarop waarschijnlijk meer dan 2 miljard mensen waren geïnfecteerd.

We hebben dus ongelooflijk veel geluk dat Omikron milder is dan eerdere soorten Covid-19 en dat we, met zowel vaccinaties als eerdere blootstelling, immuunresistentie hebben opgebouwd. Als Omikron aanzienlijk dodelijker was geweest, hadden we heel weinig kunnen doen om het dodental te stoppen.

Eerdere stammen van het coronavirus werden in sommige landen met succes in bedwang gehouden door strenge grenscontroles te handhaven, mensen agressief in quarantaine te plaatsen en traditionele epidemiologische hulpmiddelen zoals contactopsporing te gebruiken. China heeft een grote eerste uitbraak onderdrukt met ongekende maatregelen, waaronder dystopische bewaking, het afsluiten van steden, het opsluiten van mensen in hun huizen en ander beleid dat extremer is dan dat van andere landen die het virus met succes hebben onderdrukt, zoals Nieuw-Zeeland.

Niets lijkt te werken

Maar niets dat de wereld heeft geprobeerd, werkt effectief tegen een variant die zo besmettelijk is als omikron. De variant verspreidde zich als een lopen vuurtje in Australië, dat de eerste soorten Covid-19 grotendeels twee jaar buitenhield. Australië meldt nu in totaal 1,5 miljoen infecties, en ongeveer 1,3 miljoen daarvan in de afgelopen drie weken (hoewel de gevallen nu sterk lijken te dalen). China heeft nog niet erkend dat zelfs zijn draconische maatregelen misschien niet opgewassen zijn tegen Omikron, maar het lijkt bijna onvermijdelijk – vooral wanneer reizigers voor de Olympische Spelen beginnen op te duiken.

Natuurlijk werd de verspreiding van Omikron geholpen door de accumulatie van de vermoeidheid van bijna twee jaar worstelen met veranderende Covid-regels, plus het feit dat we al snel wisten dat gevaccineerde en geboosterde personen sterk worden beschermd tegen ziekenhuisopname en overlijden, waardoor de risico’s na het oplopen van een infectie worden verminderd. Maar de hoge besmettingsaantallen in landen die oprecht hebben geprobeerd om Omikron onder controle te houden, suggereren dat de wereld de strijd zou verliezen als er ooit een virus met dezelfde of zelfs hogere besmettingsgraad opduikt, maar dat wél zieker maakt of dodelijker is.

Laten we een kat een kat noemen

Wat Omikron toont is dat geen enkele samenleving een effectieve manier heeft om de verspreiding van een zo besmettelijk iets als Omikron te stoppen – en dat de gevolgen hallucinant zijn als het pakweg 10 procent van degenen die het infecteert zou doden, zoals het oorspronkelijke SARS-virus in 2003, of als het verwoestende gevolgen op lange termijn heeft voor bijna iedereen die het ziek maakt. De waarschuwing die Omikron inhoudt is simpel: we zijn schrikbarend kwetsbaar.

Laten we onszelf niet voor de gek houden: Omikron was een voorproefje van wat er zou gebeuren als er een extreem besmettelijk nieuw virus zou opduiken dat niet die mildere uitkomst bij zich draagt. 40 procent van de VS en meer dan 50 procent van Europa in minder dan twee maanden besmet: zowel economisch als sociaal zou de kost immens, bijna niet voor te stellen zijn, zelfs als het virus dodelijk genoeg was geweest om de meest extreme maatregelen te rechtvaardigen die we kunnen nemen.

Er is de afgelopen decennia weinig vooruitgang geboekt op het gebied van persoonlijke beschermingsmiddelen, maar het moet mogelijk zijn om maskers en persoonlijke ventilatie-units te ontwerpen die minder onaangenaam zijn om te dragen en meer doen om infectie te voorkomen. We kunnen ook beter worden in het aanpassen van vaccins aan een nieuwe ziekte en beter worden in het snel inzetten ervan – maar, laten we een kat een kat noemen, het zou ongelooflijk snel moeten zijn om iets voor te blijven dat zich verspreidt zoals Omikron zich verspreidt.

Het nachtmerriescenario

Sommige deskundigen denken dat een ziekte die zo besmettelijk is als Omikron bijna gegarandeerd minder dodelijk is dan SARS-1 in 2003 was. Er zijn enkele evolutionaire redenen om een ​​wisselwerking te verwachten tussen de overdraagbaarheid van een ziekte en de virulentie ervan. Maar die wisselwerking komt niet altijd naar voren in echte ziekten; het zou niet verstandig zijn om erop te rekenen.

En we kunnen er niet eens op rekenen dat Omikron de laatste verrassing is die deze pandemie voor ons in petto heeft. Al die besmettingen vormden een uitgelezen kans voor de ontwikkeling van nieuwe varianten, zoals de BA.2-omikronvariant die zich momenteel verspreidt in delen van Europa en Azië. Die lijkt gelukkig niet gevaarlijker.

Onderzoekers die biologische risico’s bestuderen, waarschuwen ons al lange tijd voor de gevaren die een ernstige pandemie kan opleveren, en een snel bewegend, zeer besmettelijk virus is altijd het nachtmerriescenario geweest. Omikron heeft ons het potentieel getoond van iets apocalyptisch: wat een virus kan aanrichten in onze wereld anno 2022, waarin we wellicht dit jaar nog de kaap van de 8 miljard mensen zullen overschrijden.

(kg)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20