De voorspelbaarheid van verlengingen: Macron zegt het al, de experts zeggen het al, De Crem zegt het al

Morgen moet het hoogste orgaan van het land in deze crisis, de Nationale Veiligheidsraad, beslissen over hoe de coronacrisis verder wordt aangepakt. De facto lijkt de beslissing al genomen: geen verstrenging, wel een serieuze verlenging, tot minstens 3 mei. Zowat iedereen heeft al z’n zegje gedaan, de Franse president incluis.

In het nieuws: Iedereen houdt z’n adem in voor wat straks beslist wordt over de coronamaatregelen.

8AM Wetstraat Insider

De details: Normaal is de communicatie na afloop van die Nationale Veiligheidsraad een prerogatief van de premier, de leider van die raad, de leider van het land, Sophie Wilmès (MR).

  • Maar de kaas is al bijzonder fors van haar brood gegeten. Met name door een lid van haar eigen regering, minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem (CD&V), die na VTM afgelopen weekend, maandag ook de studio’s van de VRT aandeed voor een ‘live’ in de studio.
  • ‘We gaan naar een verlenging en verdieping van de maatregelen, en jammer genoeg nog meer controle. (…) We leven niet in een politiestaat, maar als mensen de regels niet respecteren, moeten we optreden’, zo stelde De Crem.
  • Die had met het hoge aantal inbreuken een kans om overal in de media te reageren en greep de kans aan om eigenhandig een verlening ‘en verdieping’ aan te kondigen. Want als de bestaande maatregelen niet worden nageleefd, ‘moeten we naar nog strengere maatregelen’. Maar, zo voegde hij eraan toe: ‘Ik denk niet dat we op dit moment naar nog strengere maatregelen kunnen gaan.’
  • Het is niet de eerste keer dat ‘Crembo’ forse taal spreekt: bij de aanloop naar de vorige Veiligheidsraad was dat net zo. Toen had hij het onder meer over een perimeter van 50 kilometer instellen voor fietsers. Maar dat de premier ‘haar’ minister van Binnenlandse Zaken niet bepaald in de hand heeft, levert al langer irritatie met andere regeringsleden.
  • Het optreden van De Crem stond alvast in groot contrast met de communicatie van Philippe De Backer (Open Vld), die niet vooruit wilde lopen op de Veiligheidsraad: ‘We moeten eerst kijken naar hoe de curve evolueert’, stelde die in Terzake.

In de wandelgangen: Er is wel wat wrevel over de ‘experten’, die steeds meer vrije baan krijgen in de communicatie.

  • Er was natuurlijk ook de tv-speech van Emmanuel Macron, de Franse president, die ook in Franstalig België druk bekeken werd, en helemaal de Oostenrijkse en Deense ‘exit’-plannen deed vergeten.
  • Macron kondigde aan om tot 11 mei alles potdicht te houden, de Franse maatregelen zijn nog strenger dan in België. Maar Macron verlengt dus meteen met één maand.
  • Daarbij bood hij wel wat licht aan het eind van de tunnel: ‘Als we de volgende vier weken de regels blijven volgen, kan vanaf 11 mei een nieuwe etappe beginnen en kunnen crèches, kleuter-, lagere en middelbare scholen geleidelijk weer de deuren openen.’ Dat is minder streng dan wat eerst in de pijplijn zat, volgens lekken rond de Franse regering.
  • Maar het bijzonder mooie paasweekend leek niet alleen voor De Crem het moment om z’n stempel communicatief te drukken. Ook de virologen, waarbij steeds dezelfden hoe dan ook al massaal in de audiovisuele media aanwezig zijn, kwamen hameren op het strikt navolgen van de coronamaatregelen.
  • Daarbij gingen ze een stapje verder, en communiceerden ook over de komende Veiligheidsraad:
    • Marc Van Ranst dreigde zo in de tv-studio’s met ‘een Wuhan-stijl lockdown‘, als de maatregelen niet strikter zouden worden gevolgd.
    • Steven Van Gucht was op Terzake nog duidelijker, over een mogelijke einddatum van de maatregelen: ‘Het hangt ervan af hoe het evolueert en hoe strak we de discipline aanhouden. Voorlopig zien we een trage daling en de staart van de epidemie kan nog wel heel lang zijn. (…) 11 mei lijkt mij vrij redelijk, ik hoop vroeger, maar half mei had ik eigenlijk altijd in gedachten.’
  • Ze vulden daarmee een vacuüm dat premier Wilmès communicatief wel liet, over het ‘niet naleven’ van de maatregelen. De irritatie daarover blijft toenemen: dat de virologen in feite het land besturen, is ondertussen de boutade.
  • Op Terzake kreeg Van Gucht ook die vraag, wat een brede glimlach op z’n mond toverde. ‘Neen, dat klopt niet, wij informeren, wij adviseren, maar het is de politiek die beslist én verantwoordelijkheid neemt’, zo antwoordde hij alsof hij al een volleerd politicus was. Hij verwees ook naar ‘de bekommernis om de economie zo snel mogelijk te laten opstarten’, maar dat kan enkel als de ‘exit’ juist verloopt.
  • Opvallend: Jan Jambon (N-VA), de Vlaams minister-president, en Elio Di Rupo (PS), zijn Waalse collega, deden wel aan communicatie afgelopen weekend. Zij waarschuwden dat de maatregelen goed moeten worden opgevolgd. Het zijn deze twee en Wilmès die in grote lijnen ‘politiek’ beslissen in de Nationale Veiligheidsraad, maar zij voelden niet de urgentie om daar al echt op vooruit te lopen, zoals De Crem deed.

Wat er straks beslist wordt: Zowat iedereen weet het eigenlijk dus al, voor de Nationale Veiligheidsraad nog maar 1 seconde is samengekomen:

  • Off the record is uiteraard al overal veel te horen, omdat zowat niemand wacht op wat de premier straks zal zeggen:
    • De verlenging is er nog tot minstens 3 mei, en men zal erop wijzen dat er nog eens twee weken bij kunnen komen.
    • Een verstrenging komt er voorlopig niet.
    • Er worden een paar zaken gewijzigd, zo gaan de tuincentra opnieuw open kunnen. Ook bandencentrales zijn druk aan het zetten.
    • Voor sommige sectoren, waar de afstand van werknemers gewaarborgd kan worden, zoals mechanische beroepen, kan die heropstart er komen.
    • Dat laatste is in feite het werk van ‘GEES’, de groep experten die de ‘exit’ moet voorbereiden: zij leggen vandaag hun rapport voor aan de regering. Afwachten dus wat daarvan doorsijpelt naar de Veiligheidsraad.
  • Opvallend ondertussen: de scholen blijven naar alle waarschijnlijkheid dus ook na de paasvakantie dicht. Maar ze zijn natuurlijk wel de bevoegdheid van de deelstaten. En daar zit men al op een andere koers, in Noord en Zuid. Vlaanderen wilde daar in het verleden de experts volgen, die ervoor pleitten om ze open te houden, maar Franstalig België eiste, in navolging van Frankrijk, ze te sluiten.
  • Nu al kondigt de Franse Gemeenschapsregering aan dat er geen examens zullen komen. Enkel de laatstejaars van het middelbaar zouden dat mogelijk nog krijgen. Er wordt ook geen nieuwe leerstof meer gegeven. Het lijkt ondenkbaar dat die aanpak in Vlaanderen ook zal gevolgd worden, al zijn er verschillende scenario’s. Hoe dan ook is men al bezig met ‘pre-schooling’: de leerlingen voorbereiden om terug naar school te gaan. De ambitie blijft om nog dit schooljaar opnieuw les te geven.

De essentie: Is er niet dringend behoefte aan één Europese aanpak om uit die lockdown te komen, zodat niet ieder land maar z’n eigen weg gaat?

  • Een evidente vraag, waar de Europese Commissie nu een antwoord op wil bieden. Immers, bij de uitbraak van het virus was het ‘ieder voor zich’, en verschilden de maatregelen en aanpak wel enorm. Dat wil de Commissie nu voorkomen.
  • De Commissie bereidt een pakket adviezen voor, zo weet de Financial Times vandaag. Zo willen ze dat regeringen elkaar op voorhand waarschuwen over plannen rond grenscontroles versoepelen, winkels heropenen of quarantainemaatregelen afbouwen.
  • Die ‘European Roadmap Towards Exiting from the Covid-19 Pandemic’, zou dus een draaiboek moeten worden voor elke lidstaat. ‘Het is essentieel dat er een gemeenschappelijke aanpak en operationeel framework komt’, zo schrijft de Commissie.
  • Vandaag wordt het document op politiek niveau besproken. Vraag is natuurlijk of ‘het op voorhand waarschuwen’ van de andere EU-lidstaten kan, als eerst alle mogelijke maatregelen al informeel gelekt worden in de pers, en sommige individuele ministers op televisie al verklaringen afleggen, zoals in België het geval is.

Maskers, maskers, maskers: De christelijke zuil roert zich opnieuw.

  • De christelijke vakbond ACV eist dat alle personeel in de zorgsector ‘recht op mondmaskers’ krijgt. Jan Mortier van ACV Openbare Diensten was scherp op Radio 1: ‘Veel personeel in de woonzorgcentra moet nog altijd werken zonder mondmasker. Wij dachten dat dat kwam door een gebrek aan materiaal. Op sommige plaatsen kan dat inderdaad zo zijn, maar in bepaalde woonzorgcentra zijn er voldoende mondmaskers. Alleen weigert de directie om ze aan het personeel te geven.’
  • De richtlijnen zijn immers dat enkel ‘besmet’ personeel of diegenen die in aanraking komen met Covid-patiënten de maskers mogen gebruiken. Maar uiteraard is het zo dat sommigen drager zijn van het virus, zonder dat dat geweten is.
  • ‘De wetenschappelijke richtlijn zegt ook dat het niet nodig is om mondmaskers te voorzien voor alle personeelsleden. Het lijkt ons belangrijk om de wetenschap te volgen’, reageert het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid.
  • Vraag is hoe houdbaar die richtlijn is: veel personeel voelt zich toch een pak veiliger mét de maskers. Bovendien neemt overal ter wereld de druk toe om toch maar meer maskers te gebruiken. Zo moeten in Duitsland passagiers van openbaar vervoer voortaan maskers dragen. Dat hebben de wetenschappers in Duitsland als advies aan Angela Merkel gegeven, vermoedelijk voert zij dat vandaag in.
  • Het valt op dat het opnieuw de christelijke zuil is die zich kritisch opstelt ten opzichte van het beleid. Eerder was Zorgnet-Icuro ook bijzonder scherp. De minister van Welzijn, Wouter Beke (CD&V), is nochtans een christendemocraat.

Slecht nieuws op komst: In Brussel lijkt de ramp in de woonzorgcentra bijzonder groot.

  • Liefst 75 procent van de Brusselse rusthuizen is besmet met corona. Dat zegt Sven Heyndrickx van Iriscare, dat de bejaardenzorg in Brussel organiseert. Hij spreekt ook van rampzalige cijfers bij het personeel: daarvan zijn een pak mensen besmet. Zo zijn er rusthuizen waar drie vierde van het personeel ziek is.
  • Er wordt nu, net als in Vlaanderen, massaal getest in de Brusselse rusthuizen. Pas als die resultaten in beeld komen, kan de schade volledig opgemaakt worden. Maar het belooft dus niet veel goeds.

Ondertussen bij Open Vld: Er komen dan toch eindelijk verkiezingen.

  • Open Vld krijgt een nieuwe voorzitter. Die moet er ten laatste op 31 mei komen. Dat kwam aan bod op het elektronisch partijbureau maandag. Maar het is vooral een consensus tussen de vier kandidaten: Els Ampe, Egbert Lachaert, Stefaan Nuytten en Bart Tommelein.
  • De race was uitgesteld, omwille van de coronacrisis. Dat leidde tot een zeer heftig debat intern: het kamp rond Lachaert, maar ook een pak kandidaten voor het partijbureau konden zich niet vinden in uitstel. Het is ook een opvallend precedent: verschillende andere partijen, onder meer Labour in Engeland, beslisten om hun interne democratie door te laten lopen en digitaal de zaak op te lossen.
  • Bij Open Vld stemde het partijbureau voor dat uitstel: een beslissing die sommigen deed denken aan een ‘bananenrepubliek‘. Immers, het ‘parlement’, het partijbureau in deze, kan niet over haar eigen lot beslissen in een normale democratie. Maar die regels werden genegeerd, wat leidde tot een reeks klachten bij de statutaire commissie van Open Vld.
  • Nu komt er dus een plan om toch te gaan stemmen. Voor de fysieke stemlokalen, die Open Vld ging installeren, komt nu een oplossing. Stemmen zou per brief, digitaal of per telefoon kunnen. Die oplossing bleek midden maart onmogelijk, maar kan nu dus toch.
  • Het proces is allerminst onbelangrijk, politiek gezien. De volmachtenregering Wilmès II loopt tot midden juni. De kans is groot dat daarvoor al gewerkt wordt aan een doorstart, van een ‘definitief’ kabinet. Daarbij zal dus, tot eind mei, Gwendolyn Rutten (Open Vld) nog steeds aan zet zijn en blijven om de houding van de Vlaamse liberalen te bepalen.

De kater na het weekend: Twee politici moesten toch een beetje door het stof, na onhandige communicatie.

  • Pascal Smet (sp.a) had in een blogpost vragen gesteld bij het optreden van de politie in Anderlecht. Daar kwam een jongeman om tijdens een controleactie, omdat hij vluchtte van de politie met z’n scooter en tegen een combi reed.
  • Sp.a-voorzitter Conner Rousseau ging daarop in tijdens een videoconferentie met de politiediensten, waarbij ook Smet mee aanschoof en z’n standpunt nuanceerde.
  • Rousseau tweette tegelijk z’n steunbetuigingen aan de politiediensten, die de handhaving van de maatregelen moeten doen: ‘It’s a tough job but somebody’s gotta do it. Onze politiemensen doen dit met geduld en toewijding. Geef hen het respect dat ze verdienen.’
  • Bart De Wever (N-VA) moest dan weer excuses aanbieden voor een advertentie op Facebook. Daarbij had hij de maatregel dat mensen niet op een bankje mogen zitten aangevallen: hij zou dat als burgemeester niet handhaven.
  • ‘Die advertentie was geen goede advertentie, ik geef dat toe. Ze heeft het verkeerde debat aangetrokken, met name dat we de regels niet zouden moeten volgen.’ De Wever plooide inhoudelijk wel niet: hij blijft erbij dat die regel van het bankje geen wettelijke basis heeft.
  • Overigens moest De Wever nog één en ander bekennen: hij heeft een huishoudelijk drama veroorzaakt, met ‘dank’ aan z’n poetswoede. Z’n vrouw heeft er een gebarsten ruggenwervel aan overgehouden: ‘Nadat ik de trap heb geboend, is mijn vrouw eraf gevallen. Ze lag knock-out op de grond en ik heb haar moeten laten afvoeren met een ambulance. Toen ik haar zag liggen, dacht ik dat ze dood was. (…) Het klinkt veel erger dan het is. Ze heeft veel pijn, maar het komt goed’, zo verklaarde hij op Gert Late Night.
8AM Wetstraat Insider
Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20