De grote schrik van de Amerikanen: de ruimtewapens van de Chinezen

China begon 15 jaar geleden ruimtewapens te ontwikkelen. En ondertussen is het land perfect in staat de satellieten uit te schakelen die het Amerikaanse leger zijn technologische voorsprong geven. Of: een van de belangrijkste nationale veiligheidskwesties waarmee president Biden nu wordt geconfronteerd, is hoe om te gaan met de dreiging die China vormt voor het Amerikaanse leger in de ruimte.

De regering-Biden moet nog aangeven wat ze van plan is te doen met de erfenis van president Donald Trump op dat gebied: de fameuze Space Force, de nieuwe tak van het Amerikaanse leger die bekritiseerd is als een dure en onverstandige escalatie die zou kunnen leiden tot een gevaarlijke nieuwe wapenwedloop.

Trump presenteerde het initiatief als het zijne, en het lijdt nu onder een associatie met hem. Maar de oprichting ervan was de culminatie van strategische keuzes van zijn voorgangers, George W. Bush en Barack Obama, die door het Pentagon ervan bewust werden gemaakt dat Amerikaanse ruimtesystemen behoorlijk kwetsbaar zijn. Militaire waarnemers zijn er dan ook van overtuigd dat Biden meer en niet minder poen zal moeten uitgeven aan verdedigingssystemen.

‘China is de belangrijkste dreiging voor de toekomst’

Dat we aan het begin staan van een nieuwe wapenwedloop in de ruimte en dat Joe Biden niet zal twijfelen om daar volop op in te zetten, mag blijken uit zijn benoeming van Lloyd J. Austin III, een gepensioneerde viersterrengeneraal, als minister van Defensie.

Bij zijn benoemingshoorzitting vertelde de generaal de Amerikaanse Senaat dat het aanscherpen van het ‘militaire concurrentievoordeel’ van de VS tegen China’s steeds machtiger wordende leger een van zijn belangrijkste taken zou zijn. Hij riep in zijn discours onder meer op tot het bouwen van ‘space-based platforms‘ en noemde de ruimte herhaaldelijk ‘a war-fighting domain‘. ‘De ruimte is al een arena van grote machtsconcurrentie’, vertelde Austin de Senaat, en, stelde hij onomwonden, ‘China is de belangrijkste dreiging voor de toekomst.’

Deskundigen zijn het er overigens niet over eens of de Verenigde Staten te weinig of te veel doen. Defensiehaviken hadden decennialang gelobbyd voor de oprichting van een militair ruimtekorps en riepen op tot meer uitgaven voor wapens. Anderen zien de Space Force als iets wat de mondiale spanningen alleen maar verhoogt en als iets dat Peking een excuus geeft om zijn eigen militaire opbouw te versnellen.

Wat de Chinezen zagen in Irak en Afghanistan

Vanwaar komt die Chinese dreiging trouwens, en hoe slaagde het land erin in amper 15 jaar zo’n doeltreffende wapens te ontwikkelen? Het Chinese ruimtewapenprogramma werd geboren uit de Amerikaanse invasies van Afghanistan in 2001 en Irak in 2003. De Chinezen zagen de Amerikaanse successen op het slagveld voor wat ze waren: geworteld in de VS-dominantie van de ruimte. De Chinese generaals merkten op dat duizenden bommen en kruisraketten die met verwoestende precisie waren neergekomen op de Taliban-troepen en de Iraakse verdediging dat alleen konden doen dankzij de satellieten die ze aanstuurden. En ze zagen ook iets anders: die satellieten waren grotendeels niet verdedigd.

China begon zijn antisatelliettests in 2005. Het vuurde twee raketten af ​​in twee jaar tijd en haalde vervolgens de krantenkoppen in 2007 door een defecte weersatelliet te vernietigen. Er was geen explosie. De inerte raketkop sloeg simpelweg met verblindende snelheid tegen de satelliet. De succesvolle test weergalmde wereldwijd omdat de scherven van de verwoeste weersatelliet, meer dan 150.000 in totaal, zowel andere satellieten als het internationale ruimtestation bedreigden. Grondverkeersleiders haastten zich om tientallen ruimtevaartuigen en astronauten uit de gevarenzone te krijgen.

De regering-Bush deed aanvankelijk weinig. Toen schoot het in 2008 een geavanceerde raket af om een ​​van zijn eigen satellieten neer te halen, een afgeschreven spionagesatelliet. Het was vooral een boodschap voor Peking. Niet dat die indruk leek te maken: China voerde nog ongeveer een dozijn tests uit, waaronder tests waarbij die aantoonden dat het in theorie de meeste Amerikaanse satellieten uit de ruimte kon schieten met raketten.

Satellieten uitschakelen met laserstralen

Maar het kan uren duren voordat een projectiel een hoge baan heeft bereikt, waardoor Amerikaanse troepen mogelijk tijd krijgen voor ontwijkende- of vergeldingsmaatregelen. Bovendien kan puin van een succesvolle aanval de eigen Chinese satellieten en ruimtestations in gevaar brengen. Dus diversifieerde China ook z’n antisatellietaanpak. Tijdens tests begon China zwakke laserstralen op satellieten af ​​te vuren. Er werd echter geoordeeld dat die techniek jaren en misschien wel decennia van ontwikkeling vergt door de Amerikanen. Maar in 2019 waarschuwde de Defense Intelligence Agency van het Pentagon dat China een nieuwe generatie extreem krachtige lasers leek in te zetten waardoor nieuwe klassen van Amerikaanse satellieten in gevaar komen.

Nog urgenter is wellicht een andere piste die de Chinezen bewandelen. Elk aspect van de Amerikaanse ruimtemacht wordt vanaf de grond bestuurd door krachtige computers. Als ze worden gepenetreerd, kan de Amerikaanse ruimtevloot ook lamgelegd worden. Cyberaanvallen zijn, vergeleken met andere manieren om satellieten te proberen uit te schakelen, ook opmerkelijk goedkoop. Al in 2005 begon China cyberaanvallen op te nemen in zijn militaire oefeningen. In 2008 namen hackers de controle over van Terra, een civiele beeldsatelliet die in een lage baan draait, net zoals spionagesatellieten. Ze deden het zelfs twee keer – eerst in juni en opnieuw in oktober.

De strategie van Obama

In haar tweede termijn maakte de regering-Obama werk van een strategie om te reageren op China’s antisatellietprogramma. Het idee was om vooral de privésector bij het initiatief te betrekken. Zoals onder meer Elon Musk, de oprichter van Tesla, en Jeff Bezos, de oprichter van Amazon. Hun ruimtevaartbedrijven – SpaceX en Blue Origin – probeerden raketten van wegwerpproducten te veranderen in recyclebaar materiaal, waardoor hun kosten drastisch werden verlaagd. Militaire functionarissen waren van mening dat het nieuwe systeem het mogelijk zou maken om satellieten in tijden van oorlog snel te vervangen.

Een ander deel van Obama’s strategie was om de grootte van militaire satellieten te verkleinen. In de afgelopen decennia waren die uitgegroeid tot kolossen. Sommige kosten een miljard euro of meer. Eén type ontvouwde een antenne die bijna zo groot was als een voetbalveld. Maar in de privésector bouwden ingenieurs ruimtevaartuigen die amper groter waren dan een brood. De militaire planners redeneerden dat veel kleinere en goedkopere satellieten het voor tegenstanders een pak moeilijker zouden maken. Het initiatief hielp bedrijven zoals Planet Labs, dat honderden kleine aardobservatiesatellieten wilde bouwen, en Capella Space, dat kleine radarbeeldvormingssatellieten ontwierp die bedoeld waren om door wolken te kijken. Het versterkte ook SpaceX, waar Musk een vloot van duizenden communicatiesatellieten voor ogen had.

De regering-Obama, die zich in toenemende mate zorgen maakte over de vooruitgang van Peking, verhoogde ook haar uitgaven voor ‘offensieve ruimtecontrole’ – zonder precies te zeggen wat dat betekende.

Twee jaar later onthulde Trump de Space Force, wat leidde tot grappen op Twitter en latenighttelevisie en zelfs een Netflix-sitcom. Maar in maart presenteerde het Space and Missile Systems Center zijn eerste aanvalswapen. Het systeem vuurt energiebundels af om ruimtevaartuigen uit koers te slaan. Vorig jaar vroeg de regering-Trump het Congres ook om een ​​begin te maken aan wat zij counter-space weapons noemde. De verwachte kosten daarvan lopen in de vele honderden miljoenen dollars.

Biden heeft geen keuze – als het al niet te laat is

Analisten zeggen dat de regering-Biden de Space Force, die in het Congres steun heeft van zowel Republikeinen als Democraten, zou kunnen behouden. Militaire experts beschouwen dat als een duidelijke boodschap aan Peking. De vraag is maar in hoeverre China zich daar allemaal nog iets van aantrekt, en of het überhaupt nog te stoppen valt in z’n ambities om de ruimte te domineren. Drie jaar op rij heeft het meer raketten de ruimte in geschoten dan enig ander land. Het is nu een dominante kracht in de ruimte zeggen analisten.

In juni rapporteerden Chinese wetenschappers nieuwe vooruitgang bij het gebruik van kwantumfysica bij het bouwen van wat de eerste onbreekbare informatieverbinding ter wereld leek te zijn. In het tijdschrift Nature beschreef het team van 24 wetenschappers het succesvol testen van de transmissie van een ‘geheime sleutel’ voor het versleutelen en ontsleutelen van berichten tussen een satelliet en twee grondstations die ongeveer 1.000 kilometer van elkaar verwijderd waren. De test geeft aan dat Peking ooit een superveilig netwerk voor wereldwijde communicatie zou kunnen hebben.

Isopix

Diezelfde maand voltooide China de inzet van de laatste van 35 navigatiesatellieten, bedoeld om zijn militairen meer precisie te geven bij het uitvoeren van aanvallen. En onlangs hebben analisten een locatie in de Xinjiang-regio geïdentificeerd als een van de vijf militaire bases waarvan de lasers geconcentreerde lichtstralen kunnen afvuren naar Amerikaanse verkenningssatellieten, waardoor hun kwetsbare optische sensoren worden verblind of uitgeschakeld.

‘De Chinese technologische mogelijkheden groeien even snel als hun economische macht. De Sovjets waren nooit in staat om de technologische superioriteit van Amerika te evenaren. Hetzelfde geldt wellicht niet voor China’, waarschuwt een rapport uit 2019.

Meer
Lees meer...
Markten