De eerste enorme teleurstelling van COP26 is een feit

Meer dan 40 landen zijn op de klimaattop COP26 overeengekomen om hun gebruik van kolengestookte energie geleidelijk af te schaffen. De deal lijkt een opsteker, maar het is eigenlijk de eerste echt grote teleurstelling in Glasgow. De termijn waarin de landen die zich engageren dat willen doen is te lang, en enkele van ’s werelds grootste van steenkool afhankelijke economieën, waaronder Australië, China, India en de VS ontbreken in de overeenkomst. En net op het moment dat nieuw onderzoek duidelijk maakt dat de wereld nog slechts 11 jaar koolstofverbranding aan het huidige tempo heeft om catastrofale opwarming te voorkomen.

Waarom is dit belangrijk?

Beoordelingen van experts hebben uitgewezen dat de ontwikkelde economieën, om binnen een opwarming van 1,5°C te blijven, steenkool vóór 2030 moeten uitfaseren, in plaats van in de jaren 2030, zoals staat in de overeenkomst die woensdagavond werd aangekondigd.

Het doel om “steenkool naar de geschiedenis te verwijzen” was een belangrijk aandachtspunt voor het VK als gastheer van de COP26-top. Het gebruik van steenkool is een van de grootste oorzaken van de uitstoot van broeikasgassen. De deal die het VK in Glasgow tot stand heeft gebracht, omvat toezeggingen van tientallen ontwikkelingslanden en ontwikkelde landen om te stoppen met het gebruik van steenkool, en meer dan 100 financiële instellingen en andere organisaties zijn ook overeengekomen om de financiering van steenkoolontwikkeling stop te zetten.

De deal kwam als onderdeel van een focus op energie voor de vijfde dag van de COP26-top, en volgt op een golf van eerdere aankondigingen eerder deze week, zoals een toezegging van tientallen landen om de ontbossing een halt toe te roepen. Grote kolenverbruikende landen, waaronder Canada, Polen, Oekraïne en Vietnam, zullen hun gebruik van steenkool voor elektriciteitsopwekking geleidelijk afbouwen. De grotere economieën doen dit in de jaren 2030 en kleinere economieën in de jaren 2040.

Geen game-changer

Maar enkele van ’s werelds grootste van steenkool afhankelijke economieën, waaronder Australië, China, India en de VS, ontbreken echter in de deal. Plus: volgens experts zijn de uitfaseringsdeadlines van de landen die wel hebben ondertekend, veel te laat.

De deal omvat weliswaar ook een toezegging van meer dan 20 landen – waaronder de VS, het VK en Denemarken – om tegen eind 2022 te stoppen met het financieren van de ontwikkeling van fossiele brandstoffen in het buitenland, en in plaats daarvan de geschatte 8 miljard euro die per jaar wordt bespaard, om te zetten in investeringen in schone energie. En hoewel Zuid-Afrika, Indonesië en de Filipijnen zich niet hebben geëngageerd om steenkool uit te faseren, kwamen ze wel akkoorden overeen die zullen leiden tot de vervroegde pensionering van veel van hun bestaande kolencentrales.

Maar het belangrijkste punt in deze teleurstellende aankondiging is dat steenkolen in principe nog jaren gedolven zullen worden. Beoordelingen van experts hebben uitgewezen dat de ontwikkelde economieën, om binnen een opwarming van 1,5°C te blijven, steenkool vóór 2030 moeten uitfaseren, in plaats van in de jaren 2030, zoals staat in de overeenkomst die woensdagavond werd aangekondigd.

De deal is dus geen game-changer. Een deadline voor de uitfasering van 2030 zou een minimum moeten zijn, en deze overeenkomst heeft dat niet. Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) heeft gewaarschuwd dat alle nieuwe ontwikkeling van fossiele brandstoffen vanaf dit jaar moet worden stopgezet, wil de wereld binnen de 1,5°C-limiet blijven.

Nog 11 jaar

De nu aangekondigde deal komt bovendien op een moment dat blijkt dat de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen bijna volledig is hersteld na een ineenstorting tijdens de pandemie van het coronavirus. Dat betekent dat de wereld nog slechts 11 jaar koolstofverbranding aan het huidige tempo heeft, als de mensheid catastrofale opwarming hoopt te voorkomen.

Dat blijkt uit het nieuwste Global Carbon Budget-rapport, dat net uit is. De bevindingen, die onder andere gebaseerd zijn op atmosferische metingen, energiestatistieken en ontbossingsmodellen, onderstrepen hoe ver de mensheid moet gaan om de koers van het broeikaseffect te veranderen.

Het jaarverslag is een gezamenlijk project van onderzoekers van 70 instellingen op vijf continenten. Sinds 2015 heeft het project de afnemende hoeveelheid koolstofdioxide bijgehouden die de mensheid zich kan veroorloven om uit te stoten als ze hoopt te voldoen aan het doel van de Overeenkomst van Parijs om de wereldwijde temperatuurstijging te beperken tot 1,5 graden Celsius boven het pre-industriële niveau.

In 2015 was het quotum 903 gigaton – ongeveer 20 jaar aan uitstoot. Maar de jaarlijkse productie van broeikasgassen bleef stijgen, ondanks de wereldwijde afspraak om actie te ondernemen. In slechts zes jaar tijd verbrandde de mensheid meer dan de helft van haar resterende koolstoftoewijzing.

Meer, niet minder

De uitstoot door de verbranding van kolen en aardgas bereikte in 2021 nog hogere niveaus dan in 2019 ontdekten wetenschappers. De belangrijkste oorzaak van de stijging was de economische groei in China – ’s werelds grootste uitstoter, die het grootste deel van zijn energie uit steenkool haalt. India, een ander land dat afhankelijk is van steenkool, zag ook een piek in de uitstoot toen de economie opnieuw opstartte.

De planeetopwarmende vervuiling groeide ook met 7,6 procent in de Verenigde Staten en de Europese Unie, de tweede en derde grootste uitstoters van broeikasgassen. Tegen het einde van het jaar zal de totale uitstoot van deze regio’s naar verwachting slechts een paar procentpunten lager zijn dan het niveau van vóór de pandemie.

Ondanks enkele kleine tekenen van vooruitgang – hernieuwbare energiebronnen bleven groeien en de hoeveelheid koolstof die wordt opgenomen door herstelde bossen en gerevitaliseerde bodems is toegenomen – zitten dus alle emissies terug op hun langetermijntraject.

De verspreide toezeggingen van bedrijven en bescheiden investeringen in de economische herstelpakketten door COVID-19 waren niet voldoende om de wereld op een duurzamer pad te brengen. De vrijwillige toezeggingen die landen in het kader van het akkoord van Parijs hebben gedaan, zijn ook veel te beperkt. Om zelfs maar 50 procent kans te hebben om dat ambitieuze doel van 1,5°C opwarming te halen, moet de wereld onmiddellijk beginnen met het verminderen van de uitstoot van kooldioxide met ongeveer 1,4 gigaton per jaar, het equivalent van het planten van ongeveer 21 miljard bomen per jaar.

Geen keerpunt

De emissies van kolen en gas zijn nu respectievelijk 1 en 2 procent hoger dan voordat de pandemie begon, zo blijkt uit het CO2-budgetrapport. De aan olie gerelateerde emissies blijven iets lager dan vóór COVID vanwege het relatief trage herstel van de transportsector. Maar dat zal wellicht ook opnieuw stijgen naarmate meer mensen vliegreizen boeken.De pandemie was dus zeker geen keerpunt. In hun haast om hun economieën een vliegende start te geven, keerden de meeste landen terug naar de goedkoopste en gemakkelijkste beschikbare brandstoffen, ongeacht de klimaattol.

Een afzonderlijk rapport van Energy Policy Tracker, een consortium van non-profit en academische onderzoekers, ontdekte dat de 20 grootste economieën ter wereld ten minste 300 miljard euro hebben besteed aan de fossiele brandstofindustrie als onderdeel van hun pandemische reactie. Daarentegen hebben diezelfde landen ongeveer 250 miljard besteed aan ondersteuning van schone energie. De Verenigde Staten behoren volgens het rapport tot de ergste overtreders: sinds januari 2020 is meer dan 70 procent van de overheidsfinanciën voor de energie-industrie naar fossiele brandstoffen gegaan.

(evb)

Meer
Mijn Volglijst

Europese beurzen blaken weer van vertrouwen

07/12/2021 17:47

(ABM FN-Dow Jones) De Europese beurzen zijn dinsdag met flinke winsten gesloten, nadat beleggers het vertrouwen hervonden door afnemende angst over de omikron-variant van het coronavirus.

De brede STOXX Europe 600 index sloot 2,5 procent hoger op 480,23 punten. De Duitse DAX steeg 2,8 procent tot 15.814 punten. De Franse CAC 40 klom 2,9 procent naar 7.065 punten. De Britse FTSE steeg 1,5 procent naar 7.340 punten.

Lees meer...
Markten
Lees meer...
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20