Crypto: libertarische droom of socialistische utopie?

Verschillende uithoeken van het politieke spectrum zien wellicht in de opkomende cryptotechnologie wat ze zelf willen.

Er kan veel gezegd worden over de gedecentraliseerde aard van blockchains waarop cryptomunten steunen en andere opkomende financiële en technologische innovaties worden gebouwd. Cryptopioniers proberen met hun digitale munten het traditionele bankensysteem omver te werpen en met hun “Web3”-technologie de macht van monopolistische techbedrijven over het internet te ontfutselen door een nieuwe webrevolutie in te zetten.

Op het eerste zicht lijkt het concept van deze open source applicaties en projecten, die niet gecontroleerd worden door derden en waar iedereen aan kan bijdragen, een “vrijheidslievende libertarische droom”, noteert columnist John O’Sullivan in The Economist. Maar de manier waarop deze projecten zichzelf organiseren, heeft opvallend veel gemeen met klassieke linkse ideeën. “Je zult nooit een durfkapitalist meer als een communist horen klinken dan wanneer ze het over Web3 hebben”, zei voormalig Facebook-manager Antonio García Martínez ooit.

“Ondernemen met blockchain is misschien niet helemaal wat Marx in gedachten had. Maar het model erachter staat dichter bij het idee dat de gemeenschap eigenaar moet zijn van de middelen van productie, distributie en uitwisseling dan wat het moderne kapitalisme doet”, merkt O’Sullivan op.

Dat lijkt inderdaad te kloppen. Op een blockchain moeten alle actoren die samen het netwerk vormen een transactie goedkeuren en controleren, zodat betalingen niet vervalst kunnen worden. Elk knooppunt van zo’n blockchain onderhoudt ook een eigen kopie van het gehele grootboek van het netwerk. In een DAO (decentrale autonome organisatie) is er sprake van een afgevlakte hiërarchie waarbij iedereen een belang in de onderneming bezit en geen enkele persoon het bedrijf op zijn eentje kan controleren, zoals een traditionele CEO dat wel zou kunnen.

Een gevaar voor “het etablissement”

Dat crypto mooi past in het plaatje van het collectivistische gedachtegoed is dus duidelijk. Maar ook langs de rechterzijde van het politieke spectrum scoort crypto enorm.

Satoshi Nakamoto, de anonieme bedenker van Bitcoin, schreef in 2008 in een mail gericht aan programmeur Hal Finney dat zijn versie van digitale cash “erg aantrekkelijk” zou zijn voor het libertarische standpunt “indien we het goed kunnen uitleggen”. Dat deed hij/zij in het witboek van Bitcoin, waar duidelijk wordt dat de cryptomunt ontworpen is als een munteenheid die ontsnapt aan de autoriteit van derde partijen en overheden. Bitcoin zou in plaats daarvan bestuurd worden door zijn gebruikers en een neutraal, cryptografisch verificatiesysteem kennen.

Dat Bitcoin en crypto vandaag enorm populair zijn bij een rechts aanleunend publiek en libertarische actoren werd deze maand nog eens duidelijk in Miami op de Bitcoin 2022-conferentie. Gastspreker Peter Thiel, die als medeoprichter van PayPal en jonge libertariër er ooit van droomde om met zijn betaalplatform het monetaire systeem te vervangen, kwam er “de vijanden van Bitcoin” benoemen. Die lijst bestond uit traditionele bankiers en grote vermogensbeheerder, alsook wetgevers die crypto willen reguleren. Thiel ziet crypto duidelijk als een gevaar voor “het etablissement”. 

Ook interessant: volgens Thiel is crypto een politiek wezen dat zich tegenover kunstmatige intelligentie (AI) positioneert. “Als AI communistisch is, is crypto libertarisch”, zou de ondernemer gezegd hebben. AI kan inderdaad opgevat worden als een technologie die computers centraliseert en voortdurend top-down beslissingen neemt. De technologie van crypto heeft echter nood aan de samenwerking van verschillende individuen en een gedecentraliseerd netwerk van computers die beslissingen van onderaf nemen.

Het systeem dat het best werkt, zal overwinnen

Ook Marc Andreessen, medeoprichter van durfkapitalistenbedrijf Andreessen Horowitz, ziet crypto eerder als een technologie die geschikt is voor politiek rechts, merkt O’Sullivan op. In 2021 zou Andreessen crypto gedefinieerd hebben als een “rechtse technologie die gedecentraliseerd is en beter aansluit bij het ondernemerschap dan de huidige techsector”.

Andreessen meent dat vormen van samenwerking op het internet tot nu toe dezelfde bedrijfsnormen van de “echte wereld” overnamen of fungeerden als open source projecten zonder dat er veel geld mee gemoeid was. Met crypto- en Web3-toepassingen kunnen er stimulansen gecreëerd worden voor participanten van digitale projecten zonder dat er een bedrijf moet bestaan die dat proces overziet. 

De waarheid is wellicht dat deze opkomende technologie nog zo pril is en zich voor zo veel toepassingen leent dat alle uithoeken van het politieke spectrum er in zien wat ze maar willen. Als er inderdaad nieuw economische systemen zullen gebouwd worden met gedecentraliseerde technologie, zullen degenen die het best werken, overwinnen.

“Misschien zullen dat libertaire utopieën zijn waar de Satoshi’s van de wereld hun privacy behouden. Maar het kunnen net zo goed sociaaldemocratische metaversa zijn met automatische vermogensbelastingen en virtuele, paternalistische ambtenaren”, concludeert O’Sullivan.

(kg)

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20