Amper 6 procent van de stemmen gehaald, maar wellicht nieuwe Israëlische premier: wie is Naftali Bennett?

Na 15 jaar in functie en een reeks van vier vastgelopen verkiezingen, zou de langstzittende premier van Israël, Benjamin Netanyahu, kunnen worden afgezet door een coalitie van oppositiepartijen. Hoewel het nog door het Israëlische parlement moet worden bevestigd, zou de overeenkomst die op tafel ligt een voormalige Netanyahu-protegé, Naftali Bennett, de volgende premier van Israël maken – in ieder geval tot Yair Lapid, een centristische politicus, zou overnemen. Wie is Naftali Bennett?

Hoewel de partij van Bennett ver achter die van Netanyahu en Lapid eindigde bij de laatste verkiezingen, heeft de toenemende druk om Netanyahu te verdrijven, te midden van een politieke impasse, hem in staat gesteld op te duiken als een belangrijke machtsmakelaar.

De 49-jarige Bennett werd geboren in Haifa als zoon van Amerikaans-Joodse immigranten. Hij bracht als kind enige tijd door in de Verenigde Staten en spreekt net als Netanyahu vloeiend Engels met een Amerikaans accent. Hij is een modern-orthodoxe praktiserende jood en woont momenteel in de welvarende stad Raanana, een buitenwijk van Tel Aviv, met zijn vrouw en vier kinderen.

Bennett was een officier in een elite commando-eenheid tijdens zijn militaire dienst, die vereist is van de meeste Joodse Israëlische burgers. In 1996, terwijl hij in Zuid-Libanon diende (dat toen door het Israëlische leger werd bezet), werden hij en zijn eenheid vastgepind in de buurt van het Libanese dorp Kafr Qana. Terwijl ze probeerden zich terug te trekken, doodde een Israëlische artillerie-aanval 102 Libanese burgers die hun toevlucht zochten in een faciliteit van de Verenigde Naties – een incident dat bekend staat als het bloedbad van Qana.

Van fraudebestrijdingssoftware naar de politiek

Bennett ging na zijn militaire dienst aan de slag in de techindustrie en studeerde rechten aan de Hebreeuwse Universiteit in Jeruzalem. In 1999 had hij zijn eigen start-up opgericht, een softwarebedrijf, en verhuisde hij naar New York. In 2005 verkocht hij zijn bedrijf, dat fraudebestrijdingssoftware produceerde, aan een Amerikaans beveiligingsbedrijf voor 145 miljoen dollar.

Bennett ging in 2006 de Israëlische politiek in en werkte tot 2008 als senior aid van Netanyahu. Hij is een generatie jonger dan Netanyahu, 71, en naar verluidt ging de breuk met zijn politieke mentor destijds gepaard met een ferme ruzie. Na zijn vertrek uit de regering leidde Bennett de Yesha-raad, de belangrijkste Israëlische kolonistenbeweging op de bezette Westelijke Jordaanoever, die Israël in 1967 veroverde en die ook door de Palestijnen wordt geclaimd.

In 2013 was hij opnieuw de Israëlische politiek ingegaan als leider van de worstelende extreemrechtse en religieus-zionistische partij Het Joodse Huis (HaBajiet HaJehoedie). Bennett hervormde die partij als een pro-kolonistenpartij en deed oproepen tot annexatie van de Westelijke Jordaanoever (wat illegaal zou zijn volgens het internationaal recht). Bennett was vervolgens minister van defensie, minister van onderwijs en minister van economie in de regering van Netanyahu.

Nieuw Rechts: nauwelijks de kiesdrempel gehaald

In 2018 vormde Bennett samen met Ayelet Shaked, een andere stokebrand van de rechtse Israëlische politiek, de partij Nieuw Rechts (HaYamin HeHadash). De partij haalde de kiesdrempel voor toetreding tot het Israëlische parlement bij de verkiezingen van 2019 niet – de eerste van vier vastgelopen verkiezingen die Israël in de afgelopen twee jaar heeft gehad.

Bij de laatste verkiezingen in maart behaalde Bennetts Yamina-partij, waar Nieuw Rechts deel van uitmaakt, echter zes van de 120 beschikbare zetels – genoeg om het parlement binnen te komen en, in de huidige staat van Israël, genoeg voor Bennett om zelfs premier te worden.

Hoewel hij niet in een nederzetting op de Westelijke Jordaanoever woont, heeft Bennett de annexatie van delen van de Palestijnse gebieden tot een kernonderdeel van zijn politieke programma gemaakt. Net als veel andere toppolitici in Israël, neemt Bennett een harde lijn aan tegen Iran en ondersteunt hij een liberaal economisch beleid.

Hij staat ook bekend om zijn opruiende anti-Palestijnse retoriek. In 2015 noemde hij de vooruitzichten van een Palestijnse staat ‘zelfmoord voor Israël’ en in 2014 waarschuwde hij de Arabische burgers van Israël om geen ‘vijfde colonne’ te worden. In een andere controversiële verklaring in 2013 zei Bennett dat ‘Palestijnse terroristen moeten worden gedood, niet vrijgelaten’.

Bennett heeft zijn steun uitgesproken voor meer Joodse controle over het Tempelbergcomplex in de omstreden Oude Stad van Jeruzalem. De Israëlische politie die vorige maand Palestijnen aanviel die aan het bidden waren in de al-Aqsa-moskee, veroorzaakte gedeeltelijk een golf van onrust en de 11-daagse oorlog van Israël met Hamas in de Gazastrook.

Tot nu toe lijkt hij een enigszins verzoenende houding aan te nemen

Welke impact zou Bennett kunnen hebben als premier? Analisten voorspellen dat op de korte termijn Bennetts meest ideologische opvattingen in toom zouden worden gehouden door de beperkingen van de gemengde regeringsovereenkomst die op tafel ligt. Het is onwaarschijnlijk dat hij doorgaat met zijn annexatieplannen, die waarschijnlijk op tegenstand zullen stuiten van president Biden en van Israëls nieuwere Arabische bondgenoten in de Perzische Golf. Maar op langere termijn zou Bennetts premierschap wel de opkomst van de volgende generatie extreemrechtse Israëlische politici versterken.

Tot nu toe lijkt hij een enigszins verzoenende houding aan te nemen. ‘In de komende jaren moeten we politiek en kwesties zoals annexatie of een Palestijnse staat opzij zetten, en ons concentreren op de coronaviruspandemie en het herstellen van de economie’, vertelde Bennett aan de Israëlische legerradio.

Naftali Bennett zal de leider van Israël worden voor waarschijnlijk twee jaar van een termijn van vier jaar. Daarna zou formateur Yair Lapid overnemen volgens de deal die op tafel ligt. De coalitie is een onwaarschijnlijk assortiment van partijen, waaronder het het linkse Labour en de anti-bezettingspartij Meretz. De groep zal ook de agressieve New Hope-partij van Netanyahu’s voormalige bondgenoot Gideon Sa’ar en Yisrael Beiteinu omvatten, een harde seculiere partij geleid door een in Moldavië geboren kolonist, Avigdor Lieberman.

Cruciaal is dat Lapid ook heeft getracht steun te krijgen van Arabische islamitische parlementsleden, die ideologische verschillen opzij schuiven voor het gedeelde doel om ‘koning Bibi’ (zoals Netanyahu bekend staat) te onttronen.

(lb)

Lees ook: 7 zaken die u moet weten over de Israëlische geheime dienst Mossad

Meer
Lees meer...
Markten