Het biljet van 500 euro: ‘Bin Laden van de bankbiljetten’ werd ‘redder van de eurozone’

De violetkleurige biljetten van 500 euro, kent u ze nog? Ze worden al ruim twee jaar niet meer gedrukt. Met die beslissing viel begin 2019 het doek over het meest waardevolle biljet in de euro-familie, ook een van de duurste biljetten ter wereld. Geliefd in criminele milieus, maar mogelijk ook de redder in nood tijdens de schuldencrisis van 2009.

Het biljet van 500 euro wordt al een hele tijd niet meer gedrukt. Sinds 27 januari 2019 om precies te zijn. Enkel Oostenrijk en Duitsland gingen nog even voort. Beide landen gingen nog tot 26 april van dat jaar door met drukken, om logistieke redenen en om een normale overgang mogelijk te maken.

In mei 2016 had de ECB aangekondigd dat eind 2018 geen nieuwe 500-euro biljetten meer in omloop zouden worden gebracht, ‘omdat men bezorgd was over het gebruik van deze biljetten bij illegale activiteiten’.

Geliefde biljet van criminelen

Het grootste geldbriefje werd wel eens de ‘Bin Laden van de bankbiljetten’ genoemd, omdat het vaak geassocieerd werd met witwaspraktijken, de zwarte markt en zelfs financiering van terrorisme. Volgens een studie van de universiteit van Harvard waren zo’n bankbiljetten inderdaad erg geliefd bij criminelen. Als ondergronds betaalmiddel kon het voor meer dan zijn nominale waarde verhandeld worden. Op die manier werd het meer gebruikt voor illegale transacties dan voor normale betalingen.

Die trend zag ook Rob Wainwright in 2016, toen hij de Europese poot van Europol leidde. Beleidsmakers merkten toen ook op dat het gros van deze biljetten zich in Rusland en niet in de eurozone bevond.

©Isopix

Het eerste biljet van 500 euro werd in 2002 gedrukt, en in de eerste zeven jaar kenden de briefjes een enorm succes. Eind 2008 waren er al meer dan 530 miljoen van de biljetten in omloop. Maar bestond bij de introductie van de euro 13,7% van het totale aantal euro’s in omloop uit biljetten van 500 euro, dan was dat begin 2019 nog amper 2,4%, goed voor 20% van de totale waarde in omloop in euro. Eind november 2018 waren er 521 miljoen biljetten van 500 euro in gebruik.

Hoe kwam het biljet van 500 euro tot stand?

Voor de invoering van de euro waren er zes landen die over grote bankbiljetten (met een waarde van meer dan 200 euro) beschikten. Ook België hoorde daarbij, met het briefje van 10.000 Belgische frank, wat nu overeenkomt met ongeveer 250 euro. Andere landen met zo’n peperdure geldbriefjes waren Nederland, Luxemburg, Oostenrijk, Duitsland en Italië. De Duitsers hadden zelfs een biljet van 1.000 mark, wat vandaag omgerekend 511 euro  waard zou zijn.

De Fin Antti Heinonen schrijft in zijn boek ‘The First Euros’ hoe in dat klimaat al snel het superbiljet van 500 euro tot stand kwam. Heinonen zat tussen 1996 en 1998 een subcomité van het Europese Monetair Instituut (EMI) voor. Dat was de voorloper van de Europese Centrale Bank (ECB). Het was hun taak om de nieuwe eurobiljetten te creëren.

Heinonen vertelt hoe vertegenwoordigers van deze landen zich kwaad maakten wanneer men suggereerde dat een biljet van 500 euro voornamelijk de ondergrondse economie diende. Volgens hen vertrouwden vele burgers cash eerder dan banken en was dat een goede reden om zo’n eurobiljet te ontwikkelen.

‘Zonder biljetten van 500 euro hadden we het niet gered’

Redding van de eurozone?

Heinonen werd pas in 2008 een believer van 500-eurobiljetten, toen de schuldencrisis in volle hevigheid woedde. ‘Het gecontesteerde biljet deed toen dienst als stabilisator’, zegt de Fin.

Nadat de Lehman Brothers-bank in de Verenigde Staten failliet was gegaan, raakten vele burgers het vertrouwen in het banksysteem kwijt, waarna zich in vele Europese steden lange wachtrijen bij banken en geldautomaten vormden. De vraag naar eurobiljetten steeg in binnen- en buitenland. ‘Zonder biljetten van 500 euro hadden we het niet gered’, zegt Heinonen.

Het is dan dat de centrale banken van de eurozone beslisten hun voorraad aan 500-eurobiljetten te vergroten, voor mocht zich een gelijkaardig scenario herhalen.

Bij meest waardevolle biljetten ter wereld

Het biljet van 500 euro is dus geleidelijk aan uit de omloop verdwenen, en daarmee is het doek over één van de meest waardevolle bankbiljetten ter wereld gevallen. Al zijn er nog een paar briefjes die meer waard zijn. In Singapore bestaat een biljet van 10.000 Singaporese dollar, wat omgerekend zo’n 6.200 euro is. Ook dit biljet verdwijnt stilaan uit omloop. Het Aziatische land Brunei heeft een gelijkaardig biljet van 10.000 lokale dollar.

Dichterbij heeft Zwitserland een biljet van 1.000 Zwitserse Frank. Dat is meer dan 920 euro waard. Hoewel Europa z’n superbiljet dus uit dienst neemt in de strijd tegen criminaliteit, geloven de Zwitsers niet dat hun duurste briefje daar veel invloed op zal hebben. Dit biljet lijkt dus nog wel een tijdje te zullen blijven bestaan.

Meer
Markten
Mijn Volglijst
Markten
BEL20